Socjobiologiczna koncepcja ludzkiej natury - Rafał Sikora (E-book) Zdzieszowice

W celu zrealizowania sokratejskiego przykazania: Poznaj samego siebie należy odpowiedzieć na pytanie o naturę ludzką. Co to bowiem znaczy: poznaj samego siebie? Oznacza to: poznaj swoją naturę. Rzecz jasna, należy rozeznać, jaki wpływ na człowieka ma kultura, a jaki geny. Czy jednak trzeba uciekać się do nauk biologicznych, aby wyjaśnić naturę ludzką? Czy nie wystarczy przyjrzeć się kulturze, w której ludzkie życie jest zanurzone i która, jak twierdzą niektórzy, całkowicie zerwała związek z tym, co biologiczne? Jak pisał Comte: "Trzeba uciekać się do praw rządzących naturą ludzką, których całokształt, utrzymujący się stale w ciągu społecznej ewolucji, dostarcza środków sprawdzenia dla analizy socjologicznej. Skoro zjawisko społeczne ujęte totalnie jest po prostu tylko rozwojem ludzkości, w którym nie powstają żadne nowe zdolności, to wszystkie odkryte przez obserwacje przyrody dyspozycje powinny się odnaleźć chociaż w zarodku we wzorze, który biologia ułożyła zawczasu dla socjologii, w celu ograniczenia jej mimowolnych pomyłek". Kluczowe wydaje się tu rozstrzygnięcie kwestii, czy kultura, rozumiana jako całokształt duchowego i materialnego dorobku ludzkości, ma związek z biologią człowieka. Czy też należy uznać, że obraz człowieka jako jednego z wielu gatunków zwierząt, gatunku o łacińskiej nazwie Homo sapiens (którą przecież sam sobie nadał), nie ukazuje pełni natury ludzkiej? Czy należy go uzupełnić, czy może zastąpić obrazem człowieka jako istoty wyzwolonej z wrodzonych skłonności oraz genetycznie zadanych predyspozycji? Aby podać pełny obraz ludzkiej natury, należy skorzystać z wiedzy o człowieku, jakiej dostarczają różne dziedziny nauki. Celem niniejszej książki jest ukazanie spojrzenia socjobiologicznego na to zagadnienie, obejmującego określenie relacji między ewolucją genetyczną a kulturą, przedstawienie biologicznych uwarunkowań społecznych zachowań człowieka i możliwych tego praktycznych konsekwencji. Książka jest poprawioną wersją rozprawy doktorskiej autora. Rozprawa była napisana pod opieką naukową prof. dr hab. Zdzisławy Piątek z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie i obroniona w 2009 roku na Wydziale Filozoficznym UJ. Ta publikacja spełnia wymagania dostępności zgodnie z dyrektywą EAA. Spis treści: Od autora 1 Wprowadzenie 1.1 Główny cel książki 1.2 Dlaczego socjobiologia? 1.3 Uwagi na temat wyboru literatury 1.4 Kluczowe pojęcia 1.5 Poziomy uogólnienia w prowadzonych rozważaniach 2 Teoria ewolucji jako podstawa socjobiologii 2.1 Co to jest ewolucja? 2.2 Czy ewolucja jest procesem celowym? 2.3 Czy ewolucja podlega ocenie w kategoriach moralnych? 2.4 Czy przypadkowość wyklucza ewolucję? 2.5 Teoria ewolucji a kreacjonizm 2.6 Zasada NOMA 2.7 Podejście Wilsona do kwestii rozdziału religii i nauki 2.8 Krytyka religii przez Dawkinsa 3 Natura ludzka na gruncie socjobiologii 3.1 Podstawowa jednostka doboru naturalnego i koncepcja człowieka - genowej maszyny przetrwania 3.2 Czy koncepcja człowieka - genowej maszyny przetrwania jest deterministyczna? 3.3 Cechy wspólne naczelnych 3.4 Czy istnieje związek między tym, co wrodzone, a tym, co nabyte? 3.5 Główne cechy gatunku Homo sapiens 3.6 Koewolucja genowo-kulturowa 3.7 Reguły epigenetyczne 3.8 Podstawowa jednostka ewolucji kulturowej 3.9 Koncepcja memu jako nowego replikatora 4 Zagadnienia sporne 4.1 Znaczenie płci 4.2 Czy socjobiologia usprawiedliwia polityczny status quo? 4.3 Czy socjobiologia sankcjonuje nierówność i dyskryminację? 4.4 Agresja jako wrodzony składnik ludzkiej natury 4.5 Czy altruizm wyróżnia człowieka spośród zwierząt? Argumentacja Wilsona 4.6 Czy altruizm wyróżnia człowieka spośród zwierząt? Argumentacja Dawkinsa 4.7 Czy w świetle socjobiologii można podtrzymać twierdzenie o wyjątkowości ludzkiej kultury? 4.8 Czy określenie wrodzonego zmysłu moralnego ma na celu usankcjonowanie wrodzonych skłonności poprzez normy etyczne? 4.9 Czy socjobiologia zagraża cennym dla ludzi wartościom? 5 Podsumowanie i wnioski 5.1 Socjobiologiczny wizerunek człowieka 5.2 Stosunek socjobiologii do nauk humanistycznych w kontekście wyjaśniania ludzkiej natury 5.3 Wnioski dotyczące edukacji 5.4 Wnioski dotyczące kształtu ludzkiej natury