Przestrzenie Wszechświata Zdzieszowice

Książka Przestrzenie wszechświata miała być kontynuacją Boga i geometrii i w pewnym sensie nią jest – ale tylko w pewnym sensie. Od czasów Newtona (tamta książka kończyła się na Newtonie) historia geometrii nabrała przyspieszenia i potem można ją śledzić już tylko bardzo wybiórczo. Zmienił się także charakter jej oddziaływań z resztą kultury. Gdy przy końcu lektury tej książki (uzupełnionej, być może, wcześniejszą lekturą Boga i geometrii ) ogarniamy rozwój geometrii od starożytnych Greków do geometrii nieprzemiennej i syntetycznej geometrii różniczkowej, uderza nas niezwykła skuteczność racjonalnej myśli. Owszem, historia geometrii składa się z powikłanych dziejów ludzi, którzy ją tworzyli – ich wzlotów i dramatów – ale na labirynt ludzkich przygód nakłada się coś, co wyrasta ponad wszystkie ludzkie uwikłania, coś, co jest wprawdzie produktem ludzkich umysłów, ale swoją racjonalnością i systematycznym narastaniem nie jest podobne do niczego, co ludzie kiedykolwiek stworzyli. Grecy i późniejsze czasy aż do nowoczesności łączyły tę racjonalność z Bóstwem, ludzie Oświecenia woleli mówić o Ponadludzkim Rozumie, a my po prostu tę Racjonalność eksploatujemy, nieustannie ją tym samym pomnażając ponad nasze własne ograniczenia. Rzecz w tym, że nasze ludzkie uwikłania, nawyki myślowe i językowe przyzwyczajenia nie mają tu wielkiego znaczenia. Dzieje geometrii i jej zastosowań do badania świata pokazują, że pozostajemy w służbie Czegoś, co nas obejmuje i ponad nas wykracza. Filozoficzne i teologiczne przesłanie całej tej długiej (ale niezakończonej) historii od przed-Euklidesem do po-Einsteinie jest wyraźnie czytelne: badając wszechświat, stawiamy czoła Wielkiej Racjonalności. Michał Heller Spis treści: Wprowadzenie Od przed-Euklidesem do po-Einsteinie Rozdział 1 Leibniz i początek ery Newtona Słabość i potęga ludzkiej myśli Bajka Leibniza Rewizja racjonalności Przestrzeń i czas Era Newtona Rozdział 2 Między Berlinem a Petersburgiem Oczekiwania Newtona Najwybitniejszy matematyk Obrona absolutów Listy do księżniczki Charlotty Euler i jego czasy Rozdział 3 Z perspektywy Królewca Ku autonomii metody W cieniu Eulera Okres przygotowania Poznanie syntetyczne a priori Czyste formy zmysłowej naoczności Filozofia przestrzeni Krytyka Kantowskiej krytyki Rozdział 4 Triangulacja wszechświata Od Euklidesa do Saccheriego i Lamberta Problem, który będzie można rozstrzygnąć w życiu przyszłym Wuj i siostrzeniec Krzywizna Gaussa Rozdział 5 Przyjaciel Gaussa i jego syn Ciernista droga Rozczarowanie Rozdział 6 Z Aleksandrii do Kazania Na uniwersytecie w Kazaniu Dziedzictwo Pangeometria Filozoficzne przemyślenia Spóźniony triumf Rozdział 7 Wykład, który wstrząsnął światem Kolokwium Wykład Filozoficzna magia liczb zespolonych Inspiracje i intuicje: nowe w matematyce Koniec drogi Rozdział 8 Nauczyciel ze Szczecina Idee i narzędzia Rozczarowany, ale nie zniechęcony Teoria rozciągłości Teologia i matematyka Rozdział 9 Napięcie linki latawca pod działaniem wiatru Bogate życie Jak mnożyć? Poprzednik Einsteina Etyka i przekonania Rozdział 10 Jedność w wielości – Unifikacja geometrii Seryjny morderca i kongres matematyków Kariera Program Erlangeński Program Erlangeński, ciąg dalszy Rozdział 11 Poeta nieskończoności Gdzie mieszkają duchy? Z nogą na stopniu omnibusu Na mocy konwencji Jak sfałszować geometrię? Rozdział 12 Droga do palpitacji serca i późniejsze sukcesy Fizyka i czasoprzestrzeń Profesor i jego student Droga do palpitacji serca Fizyka grawitacji Geometria czasoprzestrzeni Postawić na dobrego konia Rozdział 13 Od Euklidesa do Einsteina Ku rozwiązaniu Zinterpretowana geometria Analizy Helmholtza Proces rozumienia Zakończenie Bibliografia Indeks nazwisk Wprowadzenie Od przed-Euklidesem do po-Einsteinie Rozdział 1 Leibniz i początek ery Newtona Słabość i potęga ludzkiej myśli Bajka Leibniza Rewizja racjonalności Przestrzeń i czas Era Newtona Rozdział 2 Między Berlinem a Petersburgiem Oczekiwania Newtona Najwybitniejszy matematyk Obrona absolutów Listy do księżniczki Charlotty Euler i jego czasy Rozdział 3 Z perspektywy Królewca Ku autonomii metody W cieniu Eulera Okres przygotowania Poznanie syntetyczne a priori Czyste formy zmysłowej naoczności Filozofia przestrzeni Krytyka Kantowskiej krytyki Rozdział 4 Triangulacja wszechświata Od Euklidesa do Saccheriego i Lamberta Problem, który będzie można rozstrzygnąć w życiu przyszłym Wuj i siostrzeniec Krzywizna Gaussa Rozdział 5 Przyjaciel Gaussa i jego syn Ciernista droga Rozczarowanie Rozdział 6 Z Aleksandrii do Kazania Na uniwersytecie w Kazaniu Dziedzictwo Pangeometria Filozoficzne przemyślenia Spóźniony triumf Rozdział 7 Wykład, który wstrząsnął światem Kolokwium Wykład Filozoficzna magia liczb zespolonych Inspiracje i intuicje: nowe w matematyce Koniec drogi Rozdział 8 Nauczyciel ze Szczecina Idee i narzędzia Rozczarowany, ale nie zniechęcony Teoria rozciągłości Teologia i matematyka Rozdział 9 Napięcie linki latawca pod działaniem wiatru Bogate życie Jak mnożyć? Poprzednik Einsteina Etyka i przekonania Rozdział 10 Jedność w wielości – Unifikacja geometrii Seryjny morderca i kongres matematyków Kariera Program Erlangeński Program Erlangeński, ciąg dalszy Rozdział 11 Poeta nieskończoności Gdzie mieszkają duchy? Z nogą na stopniu omnibusu Na mocy konwencji Jak sfałszować geometrię? Rozdział 12 Droga do palpitacji serca i późniejsze sukcesy Fizyka i czasoprzestrzeń Profesor i jego student Droga do palpitacji serca Fizyka grawitacji Geometria czasoprzestrzeni Postawić na dobrego konia Rozdział 13 Od Euklidesa do Einsteina Ku rozwiązaniu Zinterpretowana geometria Analizy Helmholtza Proces rozumienia Zakończenie Bibliografia Indeks nazwisk O autorze: Ks. Prof. Michał Heller to polski prezbiter katolicki, teolog, uczony, filozof. Człowiek, który przebył trudy Syberii, wysiedlony przez radzieckie władze w 1940 roku. Wrócił do Polski aby podjąć zdać maturę i wstąpić do tarnowskiego seminarium duchownego. Od tej pory właściwie cały czas rozwijał się w rozmaitych kierunkach, a jego dorobek naukowy jest imponujący. Kawaler Orderu Orła Białego, pomysłodawca i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych. Jego twórczość dowodzi, że religia i nauka wcale nie muszą się wykluczać, a wręcz przeciwnie mogą się uzupełniać w niezwykle fascynujący sposób. Ks. Prof. Michał Heller jako wysokiej klasy uczony rozwija i popularyzuje naukę, szczególnie fizykę i kosmologię. Od lat podobnie jak wielu innych naukowców pracuje nad połączeniem dwóch najważniejszych teorii współczesnej fizyki, czyli Ogólnej Teorii Względności i mechaniki kwantowej. Ten niezwykły człowiek to również doskonały gawędziarz, który z wielką swobodą przytacza anegdoty z życia znanych artystów czy uczonych, ale także w fascynujący sposób opowiada o własnej egzystencji, która nie była usłana różami.