Neuronauka poznawcza - Piotr Jaśkowski (E-book) Zator

Czym jest neuronauka poznawcza (cognitive neuroscience)? Po części wyjaśnia to podtytuł niniejszej książki, nawiązujący do definicji Michaela S. Gazzanigi - laureata Nagrody Nobla i pioniera badań w tym zakresie. Określił on swą dziedzinę jako poznawanie tego, jak mózg tworzy umysł. Neuronauka poznawcza jest zatem częścią neurobiologii, psychologii (w szczególności poznawczej), ale również matematyki, lingwistyki, fizyki, psychiatrii i wielu innych dziedzin, które włączają do swoich programów badania umysłu. W ostatnich trzech dekadach neuronauka bardzo gwałtownie się rozwinęła. Nie ulega wątpliwości, ze - podobnie jak w wielu innych dziedzinach - jest to prosta konsekwencja rozwoju nowych technik (w tym przypadku badania mózgu, mianowicie metod neuroobrazowania funkcjonalnego). Pozwoliły one przyjrzeć się mózgowi podczas pracy i szukać związków między jego stanami a stanami umysłu. Napisanie podręcznika neuronauki poznawczej nie jest bynajmniej rzeczą łatwą. Wykad taki wymaga bowiem integracji co najmniej trzech dziedzin wiedzy: psychologii procesów poznawczych, anatomii i fizjologii mózgu oraz metod badania czynności mózgu. Piotr Jaśkowski, profesor nauk medycznych i doktor habilitowany psychologii, autor podręcznika „Neronauka poznawcza. Jak mózg tworzy umysł” wywiązuje się ze swego zadania znakomicie. Jestem przekonany, że książka stanie się lektura zalecaną na wielu kursach psychologii i nie tylko psychologii. Sam przeczytałem ją z ogromnym zainteresowaniem i gorąco polecam ją wszystkim, którzy chcieliby zapoznać się z osiągnięciami współczesnej neuronauki poznawczej. prof. dr hab. Tytus Sosnowski (Wydział Psychologii, Uniwersytet Warszawski)Spis treści:NEURONAUKA POZNAWCZA. JAK MÓZG TWORZY UMYSŁ 16 1. JAK WYGLĄDA MÓZG 20 Komórki nerwowe i glejowe 20 Właściwości błony pobudliwej 22 Synapsa 23 Nazewnictwo 26 Ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy 27 Spoidła, drogi, szlaki i nerwy 28 Anatomia ośrodkowego układu nerwowego 29 Rdzeń kręgowy 29 Pień 30 Móżdżek 32 Przodomózgowie 32 Półkule mózgu 33 Kora mózgowa 33 Budowa histologiczna kory mózgowej 35 Przyśrodkowa część płata skroniowego (MTL) 36 Hipokamp 37 Ciało migdałowate 37 Zwoje podstawy mózgu 37 O czym była mowa… 38 2. JAK SIĘ BADA MÓZG 42 Metody elektro- i magnetofi zjologiczne 42 Zapisy aktywności pojedynczych neuronów 42 Elektroencefalografi a 44 Spontaniczna aktywność EEG 44 Rytmy EEG 44 Potencjały wywołane 47 Metoda uśredniania 49 Kilka przykładów potencjałów wywołanych 50 Mapowanie aktywności elektrycznej mózgu 55 Metoda dipoli 55 Magnetoencefalografi a (MEG) 57 Metody tomografi czne 58 Pozytronowa tomografi a emisyjna (PET) 59 Funkcjonalne obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego (fMRI) 60 Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego 61 Funkcjonalne obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego 62 Co mierzy fMRI? 62 Technika odejmowania 65 fMRI skorelowany ze zdarzeniami 66 Obrazowanie wielozmiennowe 67 Badania uszkodzonego mózgu 69 Neuropsychologia klasyczna 70 Dysocjacje 70 Transparentność 71 Uniwersalność 71 Przezczaszkowa stymulacja magnetyczna 72 Czy stymulacja magnetyczna jest bezpieczna? 74 Wywoływanie fotyzmów i wirtualnych lezji 75 O czym była mowa… 77 3. JAK WIDZI MÓZG 80 Oko i kamera 80 Po co nam wzrok? 81 Anatomia widzenia 81 Pole recepcyjne 81 Siatkówka 82 Komórki zwojowe i nerw wzrokowy 84 Droga drobno- i wielkokomórkowa 87 Kora wzrokowa 88 Wyższe ośrodki wzrokowe 90 Neuronalne podłoże spostrzegania ruchu 91 Neuronalne podłoże spostrzegania barw 91 Spostrzeganie kształtu 96 Dwa szlaki wzrokowe 97 Procesy wstępujące i zstępujące 98 O czym była mowa… 103 4. JAK MÓZG FILTRUJE INFORMACJE 106 Kierowanie uwagą orientacyjną 107 Refl ektor uwagi 108 Uwaga wolicjonalna i mimowolna 109 Sposoby badania uwagi 110 Słuchanie selektywne 110 Paradygmat Posnera 110 Poszukiwanie wzrokowe 112 Wczesna czy późna selekcja? 113 Teoria fi ltrów uwagi Broadbenta 113 Teorie późnej selekcji 114 Paradoks inteligentnej selekcji 115 Teoria osłabiacza Anne Treisman 115 Neuronaukowe dowody wczesnej selekcji 115 Neuronaukowe dowody późnej selekcji 117 Paradoks inteligentnej selekcji – rozwiązanie? 120 Teoria Nilli Lavie 120 Neuronauka i wpływ obciążenia percepcyjnego 121 Podsumowanie 121 Neuronalne podstawy zjawiska uwagi 122 Płat ciemieniowy 122 Zaniedbywanie stronne 122 Płat czołowy 124 Badania sieci czołowo-ciemieniowej metodami obrazowania 124 Model uwagi Corbetty i Shulmana 126 Ruchy oczu jako prekursor uwagi 126 Poszukiwanie wzrokowe 127 Teoria integracji cech 127 Krytyka 130 Teoria podobieństwa Duncana i Humphreysa 133 Opis 133 Pamięć krótkotrwała 134 Udział płata ciemieniowego w poszukiwaniu wzrokowym 135 O czym była mowa... 137 5. JAK MÓZG STERUJE DZIAŁANIEM 140 Widzenie dla działania 141 Agnozja i ataksja wzrokowa 141 Dwa szlaki wzrokowe 142 Wykonanie działania 145 Anatomia obszarów ruchowych kory mózgowej 145 Pierwszorzędowa kora ruchowa 145 Kora przedruchowa boczna 147 Akty ruchowe 147 Transformacja informacji wzrokowej na akt ruchowy 148 Pętla czołowo-ciemieniowa F5-AIP 148 Rola innych części kory przedruchowej bocznej 148 Transformacja wzrokowo-ruchowa 148 Wybieranie odpowiedniego aktu ruchowego 149 Dodatkowe pole ruchowe 150 Wolna wola 151 Kiedy działanie jest aktem woli? 152 Neuroanatomia woli 153 Doświadczenia Libeta 154 Potencjał gotowości 154 Dynamika wolnej woli 155 Czy posiadamy wolną wolę? 155 Zlateralizowany potencjał gotowości 156 Jakie procesy odzwierciedla LRP? 156 LRP w badaniach wolnej woli 157 Odczytywanie intencji 158 O czym była mowa... 160 6. JAK MÓZG BUDUJE ŚWIADOMOŚĆ 164 Zagadnienie neuronalnego korelatu świadomości wzrokowej 165 Jak się bada neuronalne korelaty świadomości? 166 Metoda obrazów bistabilnych i współzawodnictwa siatkówek 166 Stymulacja bodźcami pod- i nadprogowymi 168 Maskowanie wsteczne 168 Prymowanie podprogowe 169 Zjawisko stłoczenia 171 Uzyskiwanie subiektywnych wrażeń zmysłowych bez stymulacji receptorów 172 Gdzie powstaje świadomy percept? Podejście lokalistyczne 172 Udział kory V1 w powstawaniu świadomego perceptu 173 Udział kory skroniowej i ciemieniowej w powstawaniu świadomego perceptu 176 Jak wygląda świadomy percept? Podejście globalistyczne 178 Percepcja pozaświadoma 178 Poziom aktywacji określa treść świadomości 179 Dynamika i topografi a świadomego perceptu 180 O czym była mowa… 183 7. JAK PAMIĘTA MÓZG 186 Model Atkinsona i Shiff rina 187 Pamięć sensoryczna 187 Pamięć krótkotrwała i operacyjna 188 Organizacja pamięci operacyjnej 189 Centralny mechanizm wykonawczy 189 Podręczna pamięć werbalna 190 Podręczna pamięć epizodyczna 191 Pamięć długotrwała 191 Amnezja 191 Składniki pamięci długotrwałej 192 Pamięć utajona (niedeklaratywna) 193 Pamięć proceduralna 193 Pamięć percepcyjna 195 Prymowanie percepcyjne 195 Prymowanie koncepcyjne 196 Pamięć deklaratywna 197 Rola przyśrodkowego płata skroniowego w formowaniu śladu pamięciowego 199 Konsolidacja synaptyczna 200 Konsolidacja systemowa 200 Kodowanie 202 Uwaga 202 Głębokość przetwarzania 202 Przywoływanie wspomnień 203 Fałszywe wspomnienia 205 Sen i pamięć 206 O czym była mowa… 210 8. JAK MÓZG STERUJE PROCESAMI POZNAWCZYMI 214 Co to są funkcje wykonawcze? 214 Problem homunkulusa 214 Anatomia funkcji wykonawczych 215 Syndrom płatów czołowych 215 Neuropsychologiczne badania funkcji wykonawczych 216 Test sortowania kart Wisconsin 216 Wieża Hanoi 217 Test Stroopa 217 Badania metodami neuroobrazowania 218 Teorie funkcji wykonawczych 219 Procesy automatyczne 219 Teoria Shiff rina i Schneidera 219 Teoria uwagi wykonawczej Posnera 220 Badania uwagi wykonawczej 220 Uwaga wykonawcza w zadaniu Stroopa 221 Neuronalna baza zjawiska Stroopa 222 Teoria Shallice’a (nadzorczego systemu uwagi) 225 Teoria pamięci operacyjnej Baddeleya 225 Centralny mechanizm wykonawczy 226 Teoria Koechlina 228 Ile jest mechanizmów nadzorczych? 228 Model kaskadowy procesów kontrolnych 228 Empiryczne dowody teorii Koechlina 230 Rola przedniej części kory przedczołowej 231 Czy w modelu kaskadowym jest miejsce dla homunkulusa? 231 O czym była mowa… 232 9. JAK MÓZG SPOSTRZEGA INNE MÓZGI 236 Poznanie społeczne 236 Teoria umysłu 236 Mózg społeczny 236 Rozpoznawanie innych przedstawicieli gatunku 237 Czy twarz jest przetwarzana w szczególny sposób? 237 Neuronalne podstawy rozpoznawania twarzy 239 Ruch biologiczny 241 Podstawy neuronalne 243 Wykrywanie intencji 243 Neurony lustrzane 243 Neurony lustrzane u ludzi 244 Neurony lustrzane i detekcja intencji 244 Rozmieszczenie neuronów lustrzanych w korze mózgowej 245 Neurony lustrzane i empatia 245 Wykrywanie kierunku wzroku i uwspólniona uwaga 246 Od czego zależy wykrywanie kierunku wzroku? 246 Anatomia percepcji kierunku wzroku 246 Działanie kontaktu wzrokowego 247 Obserwowany kierunek wzroku przyciąga uwagę obserwatora 247 Spostrzegany kierunek wzroku steruje uwagą obserwatora 247 O czym była mowa… 249 LITERATURA 250 SKOROWIDZ 268 Podtytuł: Jak mózg tworzy umysł ISBN: 978-83-61086-51-2 Wydawnictwo: Vizja Press Autorzy: Piotr Jaśkowski Wydanie: 1 Rok wydania: 2009 Miejscowość: Warszawa Typ publikacji: ebook Ilość stron: 274 Języki publikacji: polski Tematyka: Psychologia