Ekonomia międzynarodowa. Tom 2 Zabrze

Nowe wydanie bestsellerowego podręcznika z zakresu ekonomii międzynarodowej. Publikacja składa się z dwóch niezależnych tomów poświęconych handlowi i finansom międzynarodowym. Autorzy, aby pomóc studentom zrozumieć i zapamiętać podstawy logiki ekonomii międzynarodowej, na każdym etapie ilustrują zagadnienia teoretyczne odpowiednimi rzeczywistymi danymi statystycznymi oraz przykładami problemów polityki gospodarczej. Zawartość podręcznika została dokładnie zaktualizowana, a większość rozdziałów gruntownie zmieniona. Zmiany te są odpowiedzią zarówno na sugestie czytelników, jak i na kilka ważnych zdarzeń dotyczących teoretycznych i praktycznych aspektów ekonomii międzynarodowej. Oprócz zmian strukturalnych autorzy zaktualizowali podręcznik tak, aby zachować jego związek ze współczesną rzeczywistością. Omawiają m.in wpływ Północnoamerykańskiego Układu Wolnego Handlu (North American Free Trade Agreement - NAFTA) na produkcję samochodów w Kanadzie, Meksyku i Stanach Zjednoczonych. Opisują, w jaki sposób przemysł cukrowniczy w USA był w stanie utrzymać ceny cukru w Stanach Zjednoczonych znacznie powyżej cen światowych w ostatnich latach. Omawiają także rolę ujemnych stóp procentowych w niekonwencjonalnej polityce pieniężnej oraz zwracają uwagę na coraz ważniejszą rolę gospodarek wschodzących w napędzaniu globalnego wzrostu. Nowe wydanie wyróżniają: studia przypadków ilustrujące w sposób praktyczny prezentowane teorie i ułatwiające przyswojenie materiału; dodatki matematyczne do wybranych rozdziałów, przydatne studentom ekonometrii lub statystyki; ujęcie najnowszych osiągnięć i trendów, które pojawiły się w ostatnich latach w dziedzinie opisu, analizy i interpretacji międzynarodowych stosunków gospodarczych. Podręcznik adresowany jest do studentów ekonomii i politologii. Jest to niezbędne źródło wiedzy w zakresie przedmiotów: ekonomia międzynarodowa, teoria handlu międzynarodowego, teoria wymiany międzynarodowej, międzynarodowe stosunki gospodarcze. Spis treści: CZĘŚĆ III. KURSY WALUTOWE I MAKROEKONOMIA GOSPODARKI OTWARTEJ 13. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy 13.1. Rachunki dochodu narodowego 13.1.1. Produkt narodowy a dochód narodowy 13.1.2. Amortyzacja kapitału oraz transfery międzynarodowe 13.1.3. Produkt krajowy brutto 13.2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce otwartej 13.2.1. Konsumpcja 13.2.2. Inwestycje 13.2.3. Zakupy rządowe 13.2.4. Tożsamość dochodu narodowego dla gospodarki otwartej 13.2.5. Hipotetyczna gospodarka otwarta 13.2.6. Rachunek bieżący i zadłużenie zagraniczne 13.2.7. Oszczędności i rachunek bieżący 13.2.8. Oszczędności prywatne i rządowe 13.3. Rachunki bilansu płatniczego 13.3.1. Przykłady transakcji 13.3.2. Fundamentalna tożsamość bilansu płatniczego 13.3.3. O rachunku bieżącym raz jeszcze 13.3.4. Rachunek kapitałowy 13.3.5. Rachunek finansowy 13.3.6. Błędy i opuszczenia statystyczne 13.3.7. Transakcje oficjalnymi aktywami rezerwowymi Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa 14. Kursy walutowe i rynek walutowy: ujęcie od strony aktywów 14.1. Kursy walutowe i transakcje międzynarodowe 14.1.1. Ceny krajowe i zagraniczne 14.1.2. Kursy walutowe i względne ceny 14.2. Rynek walutowy 14.2.1. Uczestnicy rynku 14.2.2. Charakterystyka rynku 14.2.3. Kursy kasowe i kursy terminowe 14.2.4. Swapy walutowe 14.2.5. Kontrakty futures i opcje 14.3. Popyt na aktywa w walucie obcej 14.3.1. Aktywa i dochody z aktywów 14.3.2. Ryzyko i płynność 14.3.3. Stopy procentowe 14.3.4. Kursy walutowe i dochody z aktywów 14.3.5. Prosta reguła 14.3.6. Zwrot, ryzyko oraz płynność na rynku walutowym 14.4. Równowaga na rynku walutowym 14.4.1. Parytet stóp procentowych: podstawowy warunek równowagi 14.4.2. Jak zmiany bieżącego kursu walutowego wpływają na oczekiwane przychody? 14.4.3. Kurs równowagi 14.4.4. Stopy procentowe, oczekiwania i równowaga 14.4.5. Wpływ zmian stóp procentowych na bieżący kurs walutowy 14.4.6. Wpływ zmian oczekiwań na bieżący kurs walutowy Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa DODATEK: Kursy terminowe oraz pokryty parytet stóp procentowych 15. Pieniądz, stopy procentowe i kursy walutowe 15.1. Definicja pieniądza: krótki przegląd 15.1.1. Pieniądz jako środek wymiany 15.1.2. Pieniądz jako jednostka rozliczeniowa 15.1.3. Pieniądz jako środek przechowywania wartości 15.1.4. Co to jest pieniądz? 15.1.5. Jak ustalana jest podaż pieniądza? 15.2. Popyt jednostek na pieniądz 15.2.1. Oczekiwany zwrot 15.2.2. Ryzyko 15.2.3. Płynność 15.3. Zagregowany popyt na pieniądz 15.4. Stopa procentowa w równowadze: wzajemne oddziaływanie podaży pieniądza i popytu na pieniądz 15.4.1. Równowaga rynku pieniądza 15.4.2. Stopy procentowe i podaż pieniądza 15.4.3. Wielkość produkcji a stopa procentowa 15.5. Podaż pieniądza i kurs walutowy w krótkim okresie 15.5.1. Powiązania między pieniądzem, stopą procentową oraz kursem walutowym 15.5.2. Podaż pieniądza w Stanach Zjednoczonych a kurs walutowy dolar/euro 15.5.3. Podaż pieniądza w strefie euro a kurs walutowy dolar/euro 15.6. Pieniądz, poziom cen i kurs walutowy w długim okresie 15.6.1. Pieniądz i cena pieniądza 15.6.2. Długookresowe skutki zmian podaży pieniądza 15.6.3. Podaż pieniądza a poziom cen dowody empiryczne 15.6.4. Pieniądz i kurs walutowy w długim okresie 15.7. Inflacja i dynamika kursu walutowego 15.7.1. Krótkookresowa sztywność cen a ich długookresowa elastyczność 15.7.2. Trwała zmiana podaży pieniądza a kurs walutowy 15.7.3. Przestrzelenia kursu walutowego Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa 16. Poziomy cen i kurs walutowy w długim okresie 16.1. Prawo jednej ceny 16.2. Parytet siły nabywczej 16.2.1. Relacja między PPP a prawem jednej ceny 16.2.2. PPP w wersji absolutnej i względnej 16.3. Długookresowy model kursu walutowego oparty na PPP 16.3.1. Fundamentalne równanie podejścia monetarnego 16.3.2. Uporczywa inflacja, parytet stóp procentowych i PPP 16.3.3. Efekt Fishera 16.4. Empiryczne dowody dotyczące PPP i prawa jednej ceny 16.5. Wyjaśnienie problemów z PPP 16.5.1. Bariery w handlu i dobra niebędące przedmiotem wymiany 16.5.2. Odchylenia od wolnej konkurencji 16.5.3. Różnice w strukturach konsumpcji i miarach poziomu cen 16.5.4. PPP w krótkim i w długim okresie 16.6. Poza parytet siły nabywczej: ogólny długookresowy model kursów walutowych 16.6.1. Realny kurs walutowy 16.6.2. Popyt, podaż i długookresowy realny kurs walutowy 16.6.3. Nominalne i realne kursy walutowe w stanie równowagi długookresowej 16.7. Międzynarodowe różnice stóp procentowych i realny kurs walutowy 16.8. Parytet realnych stóp procentowych Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa DODATEK: Efekt Fishera, stopa procentowa oraz kurs walutowy w ramach podejścia monetarnego uwzględniającego elastyczność cen 17. Produkcja i kurs walutowy w krótkim okresie 17.1. Wyznaczniki zagregowanego popytu w gospodarce otwartej 17.1.1. Wyznaczniki popytu konsumpcyjnego 17.1.2. Wyznaczniki rachunku bieżącego 17.1.3. Jak zmiany realnego kursu walutowego wpływają na rachunek bieżący? 17.1.4. Jak zmiany dochodu do dyspozycji wpływają na rachunek bieżący? 17.2. Równanie zagregowanego popytu 17.2.1. Realny kurs walutowy i zagregowany popyt 17.2.2. Realny dochód i zagregowany popyt 17.3. Jak jest ustalana produkcja w krótkim okresie? 17.4. Równowaga rynku produkcji w krótkim okresie: krzywa DD 17.4.1. Produkcja, kurs walutowy i równowaga rynku produkcji 17.4.2. Wyprowadzanie krzywej DD 17.4.3. Czynniki powodujące przemieszczenie krzywej DD 17.5. Równowaga rynku aktywów w krótkim okresie: krzywa AA 17.5.1. Produkcja, kurs walutowy i równowaga rynku aktywów 17.5.2. Wyprowadzanie krzywej AA 17.5.3. Czynniki powodujące przemieszczenie krzywej AA 17.6. Krótkookresowa równowaga gospodarki otwartej: połączenie krzywych DD i AA 17.7. Przejściowe zmiany polityki pieniężnej i fiskalnej 17.7.1. Polityka pieniężna 17.7.2. Polityka fiskalna 17.7.3. Polityka mająca na celu utrzymanie pełnego zatrudnienia 17.8. Skrzywienie inflacyjne i inne problemy kształtowania polityki 17.9. Trwałe zmiany polityki pieniężnej i fiskalnej 17.9.1. Trwały wzrost podaży pieniądza 17.9.2. Dostosowywanie do trwałego wzrostu podaży pieniądza 17.9.3. Trwała ekspansja fiskalna 17.10. Polityka makroekonomiczna i rachunek bieżący 17.11. Stopniowe dostosowywanie przepływów handlowych i dynamika rachunku obrotów bieżących 17.11.1. Krzywa J 17.11.2. Efekt transmisyjny kursów walutowych i inflacja 17.11.3. Rachunek bieżący, majątek i dynamika kursów walutowych 17.12. Pułapka płynności Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa DODATEK 1: Handel międzyokresowy i popyt konsumpcyjny DODATEK 2: Warunek MarshallaLernera i empiryczne badania elastyczności handlu DODATEK MATEMATYCZNY: Modele ISLM i DDAA 18. Stałe kursy walutowe i interwencje na rynku walutowym 18.1. Po co badać stałe kursy walutowe? 18.2. Interwencja banku centralnego i podaż pieniądza 18.2.1. Bilans banku centralnego i podaż pieniądza 18.2.2. Interwencja na rynku walutowym i podaż pieniądza 18.2.3. Sterylizacja 18.2.4. Bilans płatniczy i podaż pieniądza 18.3. W jaki sposób bank centralny usztywnia kurs walutowy? 18.3.1. Równowaga na rynku walutowym przy stałym kursie walutowym 18.3.2. Równowaga na rynku pieniężnym przy kursach stałych 18.3.3. Analiza graficzna 18.4. Polityka stabilizacyjna przy stałych kursach walutowych 18.4.1. Polityka pieniężna 18.4.2. Polityka fiskalna 18.4.3. Zmiany kursu walutowego 18.4.4. Dostosowanie do polityki fiskalnej i zmian kursu walutowego 18.5. Kryzysy bilansu płatniczego i ucieczka kapitału 18.6. Kurs płynny kierowany i interwencja sterylizowana 18.6.1. Doskonała substytucyjność aktywów i nieskuteczność interwencji sterylizowanej 18.6.2. Równowaga na rynku walutowym przy niedoskonałej substytucyjności aktywów 18.6.3. Skutki interwencji sterylizowanej przy niedoskonałej substytucyjności aktywów 18.6.4. Dowody dotyczące skutków sterylizowanej interwencji 18.7. Waluty rezerwowe w światowym systemie pieniężnym 18.7.1. Mechanizm systemu waluty rezerwowej 18.7.2. Asymetryczna pozycja kraju waluty rezerwowej 18.8. System waluty złotej 18.8.1. Mechanizm systemu waluty złotej 18.8.2. Symetryczne dostosowanie pieniężne w systemie waluty złotej 18.8.3. Zalety i wady systemu waluty złotej 18.8.4. System bimetaliczny 18.8.5. System dewizowo-złoty Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa DODATEK 1: Równowaga na rynku walutowym przy niedoskonałej substytucyjności aktywów Popyt Podaż Równowaga DODATEK 2: Moment wystąpienia kryzysu bilansu płatniczego DODATEK MATEMATYCZNY: Podejście monetarne do bilansu płatniczego 19. Międzynarodowe systemy walutowe. Przegląd historyczny 19.1. Cele polityki makroekonomicznej w gospodarce otwartej 19.1.1. Równowaga wewnętrzna: pełne zatrudnienie i stabilność cen 19.1.2. Równowaga zewnętrzna: optymalne saldo rachunku bieżącego 19.2. Klasyfikacja systemów walutowych: trylemat polityki pieniężnej w gospodarce otwartej 19.3. Międzynarodowa polityka makroekonomiczna w okresie obowiązywania systemu waluty złotej w latach 18701914 19.3.1. Geneza systemu waluty złotej 19.3.2. Równowaga zewnętrzna w warunkach systemu waluty złotej 19.3.3. Mechanizm przepływu kruszcu i dostosowań cen 19.3.4. Reguły gry systemu waluty złotej: mity i rzeczywistość 19.3.5. Równowaga wewnętrzna w warunkach systemu waluty złotej 19.4. Okres międzywojenny (19181939) 19.4.1. Krótkotrwały powrót do złota 19.4.2. Międzynarodowa dezintegracja gospodarcza 19.5. System z Bretton Woods i Międzynarodowy Fundusz Walutowy 19.5.1. Cele i struktura MFW 19.5.2. Wymienialność walut i rozwój prywatnych przepływów finansowych 19.5.3. Spekulacyjne przepływy kapitału i kryzysy 19.6. Analiza możliwości polityki gospodarczej zapewnienia równowagi wewnętrznej i zewnętrznej 19.6.1. Utrzymywanie równowagi wewnętrznej 19.6.2. Utrzymywanie równowagi zewnętrznej 19.6.3. Polityka zmian wielkości wydatków i polityka przesunięć wydatków 19.7. Problem równowagi zewnętrznej Stanów Zjednoczonych w ramach systemu z Bretton Woods 19.7.1. Mechanizm importu inflacji 19.7.2. Ocena 19.8. Argumenty na rzecz płynnych kursów walutowych 19.8.1. Autonomia polityki pieniężnej 19.8.2. Symetria 19.8.3. Kursy walutowe jako automatyczne stabilizatory 19.8.4. Kursy walutowe i równowaga zewnętrzna 19.9. Współzależność makroekonomiczna w warunkach kursów płynnych 19.10. Czego nauczyliśmy się po 1973 r.? 19.10.1. Autonomia polityki pieniężnej 19.10.2. Symetria 19.10.3. Kurs walutowy jako automatyczny stabilizator 19.10.4. Równowaga zewnętrzna 19.10.5. Problem koordynacji polityki gospodarczej 19.11. Czy stałe kursy walutowe stwarzają możliwość wyboru dla większości krajów? Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa DODATEK: Niepowodzenia koordynacji międzynarodowej polityki gospodarczej 20. Globalny rynek kapitałowy: szansa i kryzys 20.1. Międzynarodowy rynek kapitałowy i korzyści z handlu 20.1.1. Trzy rodzaje korzyści z handlu 20.1.2. Niechęć do ryzyka 20.1.3. Dywersyfikacja portfela jako motyw międzynarodowej wymiany aktywów 20.1.4. Składniki aktywów międzynarodowych: dług a kapitał 20.2. Bankowość międzynarodowa i międzynarodowy rynek kapitałowy 20.2.1. Struktura międzynarodowego rynku kapitałowego 20.2.2. Bankowość typu offshore oraz handel walutami offshore 20.2.3. System banków cieni 20.3. Banki i niestabilność finansowa 20.3.1. Problem upadłości banku 20.3.2. Rządowe środki makroostrożnościowe chroniące przed niestabilnością finansową 20.3.3. Pokusa nadużycia i problem zbyt dużych, aby upaść 20.4. Trudności z regulowaniem bankowości międzynarodowej 20.4.1. Trylemat finansowy 20.4.2. Międzynarodowa współpraca w sferze regulacji aż do 2007 r. 20.4.3. Międzynarodowe inicjatywy regulacyjne po globalnym kryzysie finansowym 20.5. Jak dobrze funkcjonuje międzynarodowy rynek kapitałowy? 20.5.1. Zakres międzynarodowej dywersyfikacji portfeli 20.5.2. Zakres handlu międzyokresowego 20.5.3. Różnice w stopach procentowych między bankowością krajową a offshore 20.5.4. Efektywność rynku walutowego Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa DODATEK MATEMATYCZNY: Niechęć do ryzyka i międzynarodowa dywersyfikacja portfela Analityczne wyprowadzenie optymalnego portfela Graficzne wyprowadzenie optymalnego portfela Oddziaływanie zmian stóp zwrotu 21. Optymalne obszary walutowe a euro 21.1. Jak ewoluowała wspólna waluta europejska? 21.1.1. Co stymulowało europejską współpracę walutową? 21.1.2. Europejski System Walutowy (19791998) 21.1.3. Dominacja walutowa Niemiec i teoria wiarygodności EMS 21.1.4. Inicjatywy integracji rynku 21.1.5. Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa 21.2. Euro a polityka gospodarcza w strefie euro 21.2.1. Kryteria konwergencji z Maastricht oraz Pakt Stabilności i Wzrostu 21.2.2. Europejski Bank Centralny i Europejski System Banków Centralnych 21.2.3. Zmieniony Mechanizm Kursowy 21.3. Teoria optymalnych obszarów walutowych 21.3.1. Integracja gospodarcza i korzyści obszarów o stałych kursach walutowych: krzywa GG 21.3.2. Integracja gospodarcza i koszty obszaru stałego kursu walutowego: krzywa LL 21.3.3. Decyzja o przystąpieniu do obszaru walutowego: połączenie krzywych GG i LL 21.3.4. Co to jest optymalny obszar walutowy? 21.3.5. Inne ważne kwestie 21.4. Kryzys euro i przyszłość Unii Gospodarczej i Walutowej 21.4.1. Początki kryzysu 21.4.2. Samospełniająca się niewypłacalność państwa i pętla zagłady 21.4.3. Rozszerzony kryzys i reakcja polityki gospodarczej 21.4.4. Bezwarunkowe transakcje pieniężne EBC 21.4.5. Przyszłość Unii Gospodarczej i Walutowej Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa 22. Kraje rozwijające się: wzrost, kryzys i reformy 22.1. Dochód, bogactwo i wzrost w gospodarce światowej 22.1.1. Luka między krajami bogatymi i biednymi 22.1.2. Czy różnice w dochodzie światowym zmniejszają się z upływem czasu? 22.1.3. Znaczenie krajów rozwijających się dla globalnego wzrostu 22.2. Cechy strukturalne krajów rozwijających się 22.3. Pożyczanie i długi krajów rozwijających się 22.3.1. Ekonomia napływów finansowych do krajów rozwijających się 22.3.2. Problem niewypłacalności 22.3.3. Alternatywne formy napływów finansowych 22.3.4. Problem grzechu pierworodnego 22.3.5. Kryzys zadłużenia w latach 80. XX w. 22.3.6. Reformy, napływy kapitału i powrót kryzysu 22.4. Azja Wschodnia: sukces i kryzys 22.4.1. Wschodnioazjatycki cud gospodarczy 22.4.2. Azjatyckie słabości 22.4.3. Azjatycki kryzys finansowy 22.5. Nauka płynąca z kryzysów w krajach rozwijających się 22.6. Reformowanie światowej architektury finansowej 22.6.1. Mobilność kapitału i trylemat systemu kursów walutowych 22.6.2. Środki profilaktyczne 22.6.3. Radzenie sobie z kryzysami 22.7. Zrozumienie globalnych przepływów kapitałowych i globalny podział dochodu: czy geografia jest przeznaczeniem? Podsumowanie Główne pojęcia Problemy i zadania Literatura dodatkowa Przypisy