Socjologia. Pytania podstawowe (MOBI) Warszawa

Podręcznik w nowatorski sposób omawia odpowiedzi na najważniejsze pytania, które stawia socjologia: o sposób istnienia społeczeństwa, z czego się ono składa i jak należy je badać. Główne kierunki teoretyczne, które wykształciły się w obrębie socjologii, udzielały różnych odpowiedzi na te pytania, często czerpiąc inspiracje z wielu innych nauk: antropologii, psychologii czy filozofii polityki. Pogłębione omówienie tych najważniejszych orientacji teoretycznych socjologii, ich założeń, dylematów i słabości, jest pierwszym celem podręcznika Choć zasadniczym rysem współczesnej refleksji socjologicznej jest jej humanistyczny charakter to znaczy podkreślanie roli świadomego, refleksyjnego podmiotu realizującego działania społeczne w dorobku socjologii nie brak także wątków naturalistycznych, akcentujących doniosłość czynnika materialnego lub cielesnego. Próba zwrócenie uwagi na pojawiające się w wielu klasycznych teoriach odwołania naturalistyczne to drugi z postawionych przed podręcznikiem celów. Trzeci wreszcie cel, jaki przyświecał pracy nad książką, to przypomnienie niektórych, w znacznej mierze zapomnianych, koncepcji polskich autorów nierzadko prekursorskich wobec późniejszych teorii autorów zachodnich, a dziś odkrywanych jako niezwykle inspirujące. Autorka odchodzi w swojej propozycji od dominujących ujęć podręczników socjologii koncentrujących się na opisie i wyjaśnianiu kluczowych pojęć używanych w ramach tej dyscypliny naukowej. Proponuje natomiast pogłębioną i całościową prezentację wybranych nurtów refleksji socjologicznej w kontekście szerszych rozważań filozoficzno-humanistycznych[] W ten sposób czytelnik jest w stanie uchwycić i zrozumieć proces stopniowego wyłaniania się prezentowanych koncepcji, idei i kluczowych pojęć obecnych we współczesnej socjologii. Przyjęty swobodny i dygresyjny w wielu miejscach tok narracji [] pozwala odbiorcy na swobodne pokonywanie kolejnych stron książki i stanowi istotny walor estetyczny tekstu. Z recenzji prof. Pawła Starosty Spis treści: Okładka Strona tytułowa Strona redakcyjna Spis treści Wstęp Rozdział I. Socjologia jako nauka Jak pisać o socjologii i po co Nazwa, tematyka, metoda co tworzy daną dyscyplinę Geneza socjologii i granice jej prawomocności Funkcje i wymiar etyczny socjologii Dwa podstawowe paradygmaty: pozytywistyczny i humanistyczny Rozdział II. Filozoficzne dylematy socjologii Po co socjologowi filozofia Najważniejsze rozróżnienia: realizm czy nominalizm, indywidualizm czy holizm Redukcjonizm, czyli wnioskowanie międzypoziomowe Manewry pod Trypolisem i co z tego wynika Człowiek w socjologii dwie propozycje Rozdział III. Refleksja presocjologiczna: od zaświatów ku doczesności Co poprzedzało myślenie socjologiczne Wkład Platona w refleksję socjologiczną Arystoteles jako protosocjolog Św. Augustyn o społeczeństwie ludzkim i boskim Św. Tomasz z Akwinu: między teocentryzmem a gospodarką rynkową Rozdział IV. Od Księcia do Lewiatana. Pytanie o prawo natury Nowożytna myśl przedsocjologiczna Immoralista Machiavelli Bodin i kwestia suwerenności Hobbes państwo jako Lewiatan Locke przeciw władzy tyrana Wnioski dla socjologii De Tocqueville przeciw centralizmowi administracyjnemu Monteskiusz po co podział władz? Burke o fałszywych prawach człowieka Rousseau wynalazca demokracji totalitarnej Rozdział V. Poddany obywatel człowiek. Pytanie o naturę ludzką Myśl prawnonaturalna poza koncpcją teokratyczną i etatystyczną Vico cykliczna wizja rozwoju społecznego Szkocka filozofia moralna: Hume i rola uczuć Szkocka filozofia moralna: Smith i społeczna ekonomia interakcji uczuciowych Smith o społeczeństwie: więzi współodczuwania, a nie wymiana rynkowa Propozycje francuskich materialistów: Holbach, Condorcet, Condillac i Diderot Mroczna wizja społeczeństwa Markiz de Sade Dorobek myśli oświeceniowej próba podsumowania Rozdział VI. Prekursorzy socjologii. Pytanie o naturę społeczeństwa Poczucie kryzysu jako przesłanka nowego myślenia o społeczeństwie Saint-Simon piewca epoki industrialnej Comte zarys nauki o społeczeństwie Spencer społeczeństwo jako organizm, czyli od ewolucji do dysolucji i z powrotem Spencera uwagi o myśleniu socjologicznym Dorobek prekursorów: czcigodny zabytek czy inspirujące idee Rozdział VII. Marks i marksizm Marks w oczach sympatyków i krytyków Etapy rozwoju myśli Marksa: od antropologii do ekonomii politycznej Uhistorycznienie refleksji: formacje społeczno-ekonomiczne jako typy społeczeństw Struktura społeczna jako struktura klasowa Marksowska wizja kapitalizmu Społeczeństwo komunistyczne: przezwyciężenie fałszywej świadomości jako warunek zwycięstwa obiektywnej konieczności Marksizm II Międzynarodówki baza czy nadbudowa motorem historii? Marksizm rewolucyjny Lukacs filozoficzny namysł nad praktyką rewolucyjną Marksizm gabinetowy, czyli szkoły frankfurckiej krytyka rozumu instrumentalnego Marksizm IV Miedzynarodówki: krytyka biurokratycznego kolektywizmu i roli inteligencji Inspiracje marksistowskie dzisiaj? Naturalistyczne spojrzenie na społeczeństwo Rozdział VIII. Psychologizm Człowiek kluczem do zrozumienia społeczeństwa: od duszy zbiorowej do psychologii tłumu Le Bon: tłum jako wyraz rasy historycznej i typologia tłumów Tarde teoria naśladownictwa Instynktywizm McDougalla i Petrażyckiego Abramowskiego psychologia doświadczalna Freuda wizja natury ludzkiej Człowiek Freuda: między instynktami a kulturą Pareto: rezydua i derywacje Społeczeństwo według Pareto: krążenie elit i działania pozalogiczne Psychologizm powrót do jońskiego zauroczenia i droga do konsiliencji? Rozdział IX. Socjologizm To, co społeczne jako klucz do społeczeństwa Gumplowicz prekursor socjologizmu Durkheim socjologista par exellence Durkheima rozumienie społeczeństwa Durkheima typologia więzi społecznych i problem zmiany społecznej Durkheima metoda badania społeczeństwa Obiektywizm poznania socjologicznego? Rozdział X. Pozytywizm, neopozytywizm i postpozytywizm Pozytywizm w socjologii Neopozytywizm projekt likwidacji wszelkiej metafizyki Neopozytywizm w socjologii Krytyka neopozytywizmu Neopozytywizm a praktyka badawcza w naukach przyrodniczych Postpozytywizm szansa dla nauk społecznych? Na przykład: Latoura teoria ANT Rozdział XI. Przełom antypozytywistyczny Nowa orientacja i jej konteksty intelektualne Dilthey ukonstytuowanie świata kultury i procedura rozumienia Weber i jego rozumienie rozumienia Od rozumienia do wyjaśniania: współczesne propozycje Znanieckiego koncepcja współczynnika humanistycznego Znanieckiego metoda indukcji analitycznej Rozdział XII. Socjologia humanistyczna Socjologia humanistyczna jako nowe podejście do rozumienia i badania społeczeństwa Webera aparatura pojęciowa socjologii: zachowania, typy idealne, racjonalność Obiektywność poznania społecznego według Webera Kulturalizm Znanieckiego Koncepcja Znanieckiego dylematy i wątpliwości Znaniecki: koncepcje teoretyczne, metodologiczne i prace empiryczne Simmel propozycja mikrosocjologii Simmla formy uspołecznienia Jak badać społeczeństwo propozycje Simmla Tönnies: wspólnota i stowarzyszenie jako wyraz woli organicznej i arbitralnej Dorobek socjologii humanistycznej i jego współczesne znaczenie Rozdział XIII. Socjologie interpretatywne Założenia i źródła inspiracji socjologii interpretatywnych Interakcjonizm symboliczny, czyli Mead zdezinterpretowany Podejście dramaturgiczne Goffmana Inspiracje fenomenologiczne w socjologii interpretatywnej Tak zwana socjologia fenomenologiczna Schütza Etnometodologia: poszukiwanie struktur myślenia potocznego Socjologie interpretatywne droga do nowego idealizmu w naukach społecznych Filozofia fenomenologiczna, która czeka na odkrycie przez socjologów Rozdział XIV. Funkcjonalizm, jego kontynuatorzy i krytycy Funkcjonalizm jako ogólna orientacja badawcza: główne idee i słabości Funkcjonalizm socjologiczny, czyli niepozbawione słabości wiekopomne dzieło Parsonsa Parsons w oczach współczesnych krytyków Teoria konfliktu Cosera dys-funkcje jako eu-funkcje systemu społecznego Teoria wymiany Homansa, Blaua kolejne korekty klasycznego funkcjonalizmu Neofunkcjonalizm Alexandra Funkcjonalizm radykalny Luhmanna Koncepcja Luhmanna na tle współczesnej cybernetyki i nauk biologicznych Silnik parowy Watta co może podpowiedzieć socjologom? Rozdział XV. Socjologia współczesna Socjologia współczesna czy socjologie współczesne? Habermas i jego wielka (eklektyczna?) synteza Habermasa koncepcja działań komunikacyjnych Zarzuty wobec Habermasa teorii działania komunikacyjnego Foucaulta historia systemów umysłowych jako wkład w socjologię Strukturalizmy: Durkheima, de Saussurea i Foucaulta Myślenie archeologiczne Foucaulta i pytanie o dyskurs Myślenie genealogiczne Foucaulta i pytanie o relacje: władza człowiek Typologia historycznych form władzy ku biopolityce i rządzeniu żywymi Koncepcja socjologii Bourdieu centralne pojęcie habitusu Wkład Bourdieu we współczesną socjologię: przemoc symboliczna, kapitał, logika pól, praxis Zakończenie Bibliografia