Pycha i skromność rozumu (PDF) Stalowa Wola

We współczesnej filozofii dominuje przekonanie, że argumentacja transcendentalna, której źródłową intencją było odkrywanie koniecznych warunków doświadczenia, nie jest zdolna do urzeczywistnienia swojego podstawowego celu. U podstaw zainteresowania tą dość specyficzną operacją teoretyczną leżała nadzieja związana z chęcią uporania się z różnorako rozumianym sceptycyzmem. Niejasności związane z jej statusem – jej strukturą, formalną i materialną poprawnością oraz właściwą interpretacją jej konkluzji – doprowadziły do rozpowszechnienia się poglądu, zgodnie z którym rozumowania transcendentalne nie mogą gwarantować prawdziwości tezom o świecie. Prezentowana praca jest z jednej strony krytyczną analizą kluczowych momentów współczesnej debaty o prawomocności argumentacji transcendentalnej, z drugiej zaś szczegółową interpretacją tych fragmentów filozofii Kanta i Fichtego, które są relewantne dla problematyki związanej z funkcją i potencjałem teoretycznym takich rozumowań. Zdaniem autora charakterystyczny dla współczesnej interpretacji rozumowania transcendentalnego zabieg detranscendentalizacji, czyli próba zachowania ich prawomocności bez jednoczesnej akceptacji idealizmu transcendentalnego, jest skazany na niepowodzenie. Broni on tezy, że argumentacja transcendentalna jest w istotowy sposób związana z idealizmem transcendentalnym. Taki wniosek nie może się spotkać z aprobatą współczesnych filozofów, interesujących się tą problematyką, ponieważ zakładają oni, że warunkiem poprawności argumentacji transcendentalnej jest brak implikacji o charakterze idealistycznym. Zdaniem autora formułowanie takiego warunku jest czysto arbitralnym zabiegiem, u którego podstaw leży w dużej mierze wadliwa interpretacja idealizmu transcendentalnego. Spis treści: WprowadzeniePodziękowaniaRozdział I. Rekonstrukcja wybranych argumentów i strategiitranscendentalnych we współczesnej filozofii1. Zarys problematyki2. Argumenty transcendentalne w metafizyce opisowej Strawsona2.1. Istnienie trwałych przedmiotów fizycznych a możliwość ponownej identyfikacji2.2. Charakterystyka predykatów mentalnych a problem solipsyzmu2.3. Teza o obiektywności jako warunek możliwościprzypisywania sobie stanów świadomości3. Transcendentalne konsekwencje metody interpretacji w filozofii Donalda Davidsona3.1. Koherencyjna teoria prawdy a sceptycyzm4. Rola ściśle refleksyjnej argumentacji w pragmatyce transcendentalnej5. Wątki transcendentalne w pragmatyce uniwersalnej Jürgena HabermasaRozdział II. Modele argumentacji transcendentalnej a strategia teoretyczna Krytyki czystego rozumu 1. Wprowadzenie2. Modele argumentacji transcendentalnej2.1. Reakcja na argumentację Strawsona. Argument transcendentalny a zasada weryfikacji2.2. „Pasożytniczy” charakter argumentacji transcendentalnej2.3. Samoodniesienie a problem prawomocności poznania2.4. Metafizyka opisowa a status modalny argumentów ranscendentalnych2.5. Problem asymetrii w procesie interpretacji2.6. Formalizm teorii pragmatyczno-językowych2.7. Wnioski3. Własności dowodu transcendentalnego w Krytyce czystego rozumu Rozdział III. Integralność systemu Kantowskiego1. Wprowadzenie2. Kompletność listy kategorii3. Cel transcendentalnej dedukcji kategorii i rola syntetycznej jedności apercepcji3.1. Transcendentalna jedność apercepcji a kategorie4. Szkic teorii schematyzmu5. Transcendentalna interpretacja prawa przyczynowości6. PodsumowanieRozdział IV. Filozofia jako system argumentów transcendentalnych1. Wprowadzenie2. Teoria Wiedzy jako system3. Struktura Teorii Wiedzy4. Dążność jako podstawa rozumu teoretycznegoZakończenie: Metafizyczne konsekwencje argumentacji transcendentalnejBibliografiaIndeks nazwisk