CYWILNE SŁUŻBY SPECJALNE Skarszewy

Patryk Dobrzycki - doktor w dziedzinie nauk społecznych, w dyscyplinie nauk o bezpieczeństwie. Zainteresowania badawcze koncentruje wokół organizacji i funkcjonowania służb specjalnych w państwach demokratycznych. Autor artykułów naukowych związanych z powyższą tematyką. Książka Patryka Dobrzyckiego wpisuje się w szerzej prowadzoną debatę o roli, funkcjach i perspektywach polskich służb specjalnych. Autor rzetelnie scharakteryzował obecny stan organizacji tych służb oraz doświadczenia wynikające z licznych zabiegów reformatorskich tego sektora bezpieczeństwa, prowadzone w latach ubiegłych. Na kanwie tych narodowych doświadczeń sformułował koncepcję zmian, co jest niekwestionowanym walorem monografii. Mimo, że układ organizacyjny służb specjalnych wynika z ich specyfiki funkcjonalnego powiązania z władzą polityczną, to warto w debacie publicznej wskazywać dysfunkcje, których źródłem są normy zawarte w ustawach będących podstawą działalności służb specjalnych oraz wskazywać możliwe sposoby doskonalenia prawa. Autor nie stroni od analizy stanu wywiadu i kontrwywiadu opartej nie tylko o normy prawne, ale też inne źródła powszechnie dostępne. Czyni to jednak rozważnie, unikając formułowania wniosków niemających oparcia w podawanych opinii publicznej faktach. Jest to wartościowa książka, którą powinni przeczytać wszyscy zainteresowani problematyką polskich służb specjalnych. Z recenzji dr. hab. Sławomira Zalewskiego, prof. SWPW w Płocku Problematyka służb specjalnych coraz częściej jest przedmiotem badań i opracowań w polskiej literaturze naukowej, co wiązać należy z konsekwencjami rozwoju społeczeństwa informacyjnego i dostępu do informacji, a także z atrakcyjnością tematu, co z kolei wiąże się z tajemnicą ochraniającą działalność tego typu służb, efektywnością ich pracy i realnym wkładem w funkcjonowanie systemu bezpieczeństwa państwa. Większość prac naukowych w tym zakresie plasuje się w obrębie nauk historycznych, dotycząc historii komunistycznych służb specjalnych, lub nauk prawnych i politycznych dotyczących formalnoprawnych podstaw różnych aspektów funkcjonowania tych struktur w systemie organów i instytucji państwa. Znacznie rzadziej spotkać można prace naukowe mające za przedmiot badań służby specjalne traktowane w kategoriach systemowych i mieszczące się w ramach nauk o bezpieczeństwie. Taką cechę posiada niniejsza monografia, stanowiąc konstrukcję logiczną i zamkniętą tematycznie całość. Jej Autor posługuje się językiem komunikatywnym, niepozostawiającym wątpliwości ani co do poddanych analizie faktów, ani stanowiska w przedmiotowej sprawie. Z recenzji dr. hab. Tomasza Aleksandrowicza, prof. WSPol w Szczytnie Spis treści: Wstęp........................................................................................9 1. Teorie i doktryny w zakresie roli i organizacji służb specjalnych w państwie........................................................ 21 1.1. Uwagi ogólne................................................................ 21 1.2. Geneza służb specjalnych............................................... 22 1.3. Służby specjalne – konceptualizacja pojęcia.................... 27 1.4. Służby specjalne jako służby kontrwywiadowcze i wywiadowcze.............................................................. 33 1.5. Cywilne służby specjalne PRL........................................ 40 6. Wnioski........................................................................ 47 Geneza i obecny zakres kompetencyjny oraz formy działania cywilnych służb specjalnych w Polsce..................... 49 2.1. Uwagi ogólne................................................................ 49 2.2. Transformacja cywilnych służb specjalnych RP w latach 1989–2017........................................................ 53 2.3. Zakres kompetencyjny oraz formy działania cywilnych służb wywiadowczych.................................... 72 2.4. Zakres kompetencyjny oraz formy działania cywilnych służb kontrwywiadowczych............................ 82 2.5. Zakres kompetencyjny oraz formy działania innych cywilnych instytucji mających status służby specjalnej........................................................... 98 2.6. Czynności operacyjno-rozpoznawcze jako podstawowa forma działania cywilnych służb specjalnych.........................................................106 2.7. Wnioski.......................................................................121 3. Istota demokratycznego nadzoru i kontroli nad cywilnymi służbami specjalnymi RP..............................125 3.1. Uwagi ogólne...............................................................125 3.2. Istota oraz pojęcia kontroli, nadzoru oraz koordynacji...........................................................129 3.3. Kontrola parlamentarna...............................................136 3.4. Nadzór władzy wykonawczej.........................................148 3.5. Kontrola sądowa..........................................................159 3.6. Kontrola społeczna.......................................................166 3.7. Postulaty zmian............................................................170 3.8. Wnioski.......................................................................176 4. Cywilne służby specjalne w wybranych państwach demokratycznych................................................................183 4.1. Uwagi ogólne...............................................................183 4.2. Wielka Brytania...........................................................184 4.3. Republika Federalna Niemiec.......................................195 4.4. Czechy.........................................................................209 4.5. Wnioski.......................................................................216 5. Koncepcja kompetencyjno-organizacyjna cywilnych służb specjalnych RP...........................................................223 5.1. Założenia do koncepcji kompetencyjno-organizacyjnej cywilnych służb specjalnych RP....................................223 5.2. Misja, cele, zadania i funkcje cywilnych służb specjalnych.........................................................236 5.3. Model organizacyjny cywilnych służb specjalnych..........249 5.3.1. Wariant zachowawczy..........................................253 5.3.2. Wariant zmodernizowany.....................................255 5.3.3. Wariant innowacyjny...........................................258 5.4. Koncepcja wdrożenia modelu optymalnego cywilnych służb specjalnych RP....................................267 5.5. Wnioski.......................................................................271 Zakończenie............................................................................273 Bibliografia.............................................................................278 Spis rysunków.........................................................................294 Spis tabel................................................................................294