Linux. Wiersz poleceń i skrypty powłoki.Biblia w.4 Puławy

Odkąd systemy linuksowe mają atrakcyjne interfejsy graficzne, wielu administratorów wykonuje swoje zadania za pomocą myszy. Wiersz poleceń jest o wiele trudniejszym interfejsem, ten sposób pracy jednak pozwala na wykorzystanie pełnego potencjału Linuksa i uzyskanie dostępu do funkcji, które w inny sposób byłyby nieosiągalne. Umiejętność pisania skryptów wiersza poleceń i powłoki Linuksa wciąż jest niezwykle ważna dla każdego administratora, któremu zależy na efektywnym działaniu systemu. Ta książka, podobnie jak inne z serii "Biblia", zawiera zarówno niezbędne teoretyczne informacje, jak i mnóstwo praktycznych wskazówek i instrukcji, dzięki czemu jest znakomitą pomocą w nauce pisania skryptów dla Linuksa. Pokazano tu, kiedy efektywniej jest używać interfejsu graficznego, a kiedy lepiej sięgnąć do wiersza poleceń. Opisano elementy systemu Linux i przedstawiono podstawowe informacje o powłoce, a także o pracy w wierszu poleceń. Zaprezentowano techniki przetwarzania danych użytkownika w skryptach, pracę z systemami plików, wreszcie - sposoby instalacji i aktualizacji oprogramowania. Sporo miejsca poświęcono pracy z wyrażeniami regularnymi i zaawansowanym metodom manipulacji danymi, pokazano też, jak zmodyfikować skrypty powłoki, aby działały w innych powłokach Linuksa. Najciekawsze zagadnienia: tworzenie praktycznych skryptów i narzędzi skryptowych i zarządzanie nimi alternatywne powłoki, takie jak dash i zsh edytory gawk i sed podstawowe i rozszerzone wyrażenia regularne tworzenie skryptów powłoki dla pulpitów graficznych w środowiskach KDE i GNOME pisanie podstawowych i zaawansowanych funkcji Wiersz poleceń: oto pełny potencjał Linuksa! Spis treści: O autorach O redaktorze merytorycznym Podziękowania Wprowadzenie Część I. Wiersz poleceń Linuksa Rozdział 1. Powłoki Linuksa - podstawy Poznawanie Linuksa Jądro Linuksa Narzędzia GNU Środowisko pulpitu Linuksa Zapoznanie z dystrybucjami Linuksa Podstawowe dystrybucje Linuksa Podsumowanie Rozdział 2. Uzyskiwanie dostępu do powłoki Dostęp do wiersza poleceń Konsole Terminale graficzne Dostęp do CLI przez konsolę Linuksa Dostęp do CLI przez graficzny emulator terminala Emulator terminala Gnome Uzyskiwanie dostępu do terminala GNOME Pasek menu Emulator terminala Konsole Dostęp do Konsole Pasek menu Emulator terminala xterm Uzyskiwanie dostępu do xterm Parametry wiersza poleceń Podsumowanie Rozdział 3. Podstawowe polecenia powłoki Bash Uruchamianie powłoki Praca z wierszem poleceń powłoki Posługiwanie się podręcznikiem Bash Przeglądanie systemu plików System plików Linuksa Poruszanie się po katalogach Wyświetlanie list plików i katalogów Wyświetlanie podstawowej listy Długi format listy Filtrowanie listy wyników Obsługa plików Tworzenie plików Kopiowanie plików Uzupełnianie poleceń Dowiązania do plików Zmienianie nazw plików Usuwanie plików Zarządzanie katalogami Tworzenie katalogów Usuwanie katalogów Przeglądanie zawartości plików Sprawdzanie typu pliku Wyświetlanie całego pliku Wyświetlanie części pliku Podsumowanie Rozdział 4. Więcej poleceń powłoki Bash Monitorowanie programów Podglądanie procesów Monitorowanie procesów w czasie rzeczywistym Zatrzymywanie procesów Monitorowanie przestrzeni dyskowej Montowanie mediów Polecenie df Polecenie du Praca z plikami danych Przechowywanie danych Wyszukiwanie danych Kompresja danych Archiwizacja danych Podsumowanie Rozdział 5. Rozszerzenie wiadomości o powłoce Typy powłoki Relacja rodzic-dziecko między powłokami Wyświetlanie listy procesów Pomysłowe wykorzystanie podpowłok Polecenia zewnętrzne i wbudowane Polecenia zewnętrzne Polecenia wbudowane Podsumowanie Rozdział 6. Zmienne środowiskowe w systemie Linux Zmienne środowiskowe - informacje ogólne Globalne zmienne środowiskowe Lokalne zmienne środowiskowe Zmienne zdefiniowane przez użytkownika Ustawianie lokalnych zmiennych zdefiniowanych przez użytkownika Ustawianie globalnych zmiennych środowiskowych Usuwanie zmiennych środowiskowych Sprawdzanie domyślnych zmiennych środowiskowych powłoki Ustawianie zmiennej środowiskowej PATH Lokalizacja systemowych zmiennych środowiskowych Proces logowania do powłoki Proces powłoki interaktywnej Proces powłoki nieinteraktywnej Ustawianie zmiennych środowiskowych na stałe Zmienne tablicowe Podsumowanie Rozdział 7. Uprawnienia do plików w systemie Linux Zabezpieczenia Linuksa Plik /etc/passwd Plik /etc/shadow Dodawanie użytkownika Usuwanie użytkownika Modyfikowanie konta użytkownika Grupy w Linuksie Plik /etc/group Tworzenie nowych grup Modyfikowanie grup Dekodowanie uprawnień do plików Symbole uprawnień do plików Domyślne uprawnienia do plików Zmiana ustawień zabezpieczeń Zmiana uprawnień Zmiana właściciela Wspólne pliki Listy kontroli dostępu Podsumowanie Rozdział 8. Zarządzanie systemami plików Systemy plików Linuksa Ewolucja systemu plików Linuksa Systemy plików z księgowaniem Systemy plików z zarządzaniem woluminami Praca z systemami plików Tworzenie partycji Polecenie gdisk Polecenie GNU parted Tworzenie systemu plików Sprawdzanie i naprawianie systemu plików Woluminy logiczne Struktura LVM LVM w Linuksie Używanie LVM w Linuksie Podsumowanie Rozdział 9. Instalacja oprogramowania Zarządzanie pakietami Systemy oparte na Debianie Zarządzanie pakietami za pomocą polecenia apt Instalowanie pakietów oprogramowania za pomocą polecenia apt Aktualizacja oprogramowania za pomocą polecenia apt Dezinstalacja oprogramowania za pomocą polecenia apt Repozytoria apt Systemy oparte na Red Hat Wyświetlanie listy zainstalowanych pakietów Instalowanie oprogramowania za pomocą polecenia dnf Aktualizacja oprogramowania za pomocą polecenia dnf Dezinstalacja oprogramowania za pomocą polecenia dnf Uszkodzone zależności Repozytoria RPM Zarządzanie oprogramowaniem za pomocą kontenerów Kontenery snap Kontenery flatpak Instalacja z kodu źródłowego Podsumowanie Rozdział 10. Praca z edytorami Praca z edytorem vim Sprawdzanie pakietu vim Podstawy edytora vim Edytowanie danych Kopiowanie i wklejanie Wyszukiwanie i zastępowanie Edytor nano Edytor Emacs Sprawdzanie pakietu Emacs Edytor Emacs w trybie konsolowym Edytor Emacs z graficznym interfejsem użytkownika Rodzina edytorów KDE Edytor KWrite Edytor Kate Edytor GNOME Uruchamianie gedit Podstawowe funkcje edytora gedit Zarządzanie wtyczkami Podsumowanie Część II. Podstawy skryptów powłoki Rozdział 11. Podstawy budowy skryptów Używanie kilku poleceń na raz Tworzenie pliku skryptu Wyświetlanie komunikatów Zmienne Zmienne środowiskowe Zmienne użytkownika Podmienianie poleceń Przekierowywanie wejścia i wyjścia Przekierowywanie wyjścia Przekierowywanie wejścia Potoki Wykonywanie działań matematycznych Polecenie expr Nawiasy Rozwiązanie zmiennoprzecinkowe Wychodzenie ze skryptu Sprawdzanie stanu wyjścia Polecenie exit Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 12. Polecenia strukturalne Instrukcja if-then Instrukcja if-then-else Zagnieżdżanie instrukcji if Polecenie test Porównywanie liczb Porównywanie łańcuchów Porównywanie plików Testy złożone Zaawansowane właściwości instrukcji if-then Pojedyncze nawiasy Podwójne nawiasy Podwójne nawiasy prostokątne Polecenie case Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 13. Więcej poleceń strukturalnych Polecenie for Wczytywanie listy wartości Wczytywanie złożonych list wartości Wczytywanie listy ze zmiennej Wczytywanie wartości z polecenia Zmiana separatora pól Wczytywanie katalogu za pomocą symboli wieloznacznych Polecenie for w stylu języka C Polecenie for z języka C Używanie więcej niż jednej zmiennej Polecenie while Podstawowy format polecenia while Używanie kilku poleceń testowych Polecenie until Zagnieżdżanie pętli Przeglądanie za pomocą pętli danych w plikach Kontrolowanie pętli Polecenie break Polecenie continue Przetwarzanie wyników pętli Kilka praktycznych przykładów Wyszukiwanie plików wykonywalnych Tworzenie wielu kont użytkownika Podsumowanie Rozdział 14. Przyjmowanie danych od użytkownika Przekazywanie parametrów Wczytywanie parametrów Wczytywanie nazwy skryptu Testowanie parametrów Specjalne zmienne parametryczne Liczenie parametrów Pobieranie wszystkich danych Przesuwanie parametrów Opcje Wyszukiwanie opcji Polecenie getopt Polecenie getopts Standaryzacja opcji Odbieranie danych od użytkownika Podstawy wczytywania Kontrola czasu Wczytywanie bez wyświetlania Wczytywanie danych z pliku Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 15. Prezentowanie danych Wejście i wyjście Standardowe deskryptory plików Przekierowywanie błędów Przekierowywanie wyjścia w skryptach Przekierowania tymczasowe Trwałe przekierowania Przekierowywanie wejścia w skryptach Tworzenie własnych przekierowań Tworzenie wyjściowych deskryptorów plików Przekierowywanie deskryptorów plików Tworzenie wejściowych deskryptorów plików Tworzenie deskryptora odczytu/zapisu plików Zamykanie deskryptorów plików Wyświetlanie listy otwartych deskryptorów plików Tłumienie wyników poleceń Pliki tymczasowe Tworzenie lokalnego pliku tymczasowego Tworzenie tymczasowego pliku w katalogu Tworzenie tymczasowego katalogu Zapisywanie komunikatów w dzienniku Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 16. Kontrola w skryptach Obsługa sygnałów Wysyłanie sygnałów do powłoki Bash Generowanie sygnałów Przechwytywanie sygnałów Przechwytywanie sygnału wyjścia w skrypcie Modyfikowanie lub usuwanie pułapki Wykonywanie skryptów w tle Wykonywanie w tle Wykonywanie wielu zadań w tle Wykonywanie skryptów bez rozłączania Kontrolowanie zadań Wyświetlanie zadań Ponowne uruchamianie zatrzymanych zadań Czy warto być uprzejmym Polecenie nice Polecenie renice Wykonywanie według zegara Planowanie wykonywania zadań za pomocą polecenia at Regularne wykonywanie skryptów Uruchamianie skryptów z nową powłoką Praktyczny przykład Podsumowanie Część III. Zaawansowane techniki skryptowe Rozdział 17. Tworzenie funkcji Podstawy funkcji skryptowych Tworzenie funkcji Używanie funkcji Zwracanie wartości przez funkcję Domyślny stan wyjścia Polecenie return Przechwytywanie wyjścia funkcji Używanie zmiennych w funkcjach Przekazywanie parametrów do funkcji Zakres dostępności zmiennych w funkcji Zmienne tablicowe i funkcje Przekazywanie tablic do funkcji Zwracanie tablic przez funkcje Funkcje rekurencyjne Tworzenie biblioteki Używanie funkcji w wierszu poleceń Tworzenie funkcji w wierszu poleceń Definiowanie funkcji w pliku .bashrc Praktyczny przykład Pobieranie i instalacja Budowa biblioteki Funkcje biblioteki shtool Używanie biblioteki Podsumowanie Rozdział 18. Pisanie skryptów dla pulpitów graficznych Tworzenie menu tekstowych Tworzenie struktury menu Tworzenie funkcji menu Dodawanie logiki menu Łączenie wszystkiego razem Polecenie select Tworzenie okien Pakiet dialog Opcje polecenia dialog Polecenie dialog w skryptach Interfejs graficzny Środowisko KDE Środowisko GNOME Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 19. Wprowadzenie do edytorów sed i gawk Praca z tekstem Edytor sed Podstawy programu gawk Podstawowe polecenia edytora sed Więcej opcji zastępowania Używanie adresów Usuwanie wierszy Wstawianie i dołączanie tekstu Zmienianie wierszy Zamienianie znaków Jeszcze parę słów o drukowaniu Praca z plikami w edytorze sed Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 20. Wyrażenia regularne Podstawy wyrażeń regularnych Definicja Typy wyrażeń regularnych Definiowanie wzorców BRE Zwykły tekst Znaki specjalne Znaki zakotwiczenia Kropka Klasy znaków Negacja klas znaków Zakresy Specjalne klasy znaków Gwiazdka Rozszerzone wyrażenia regularne Znak zapytania Znak plusa Klamry Symbol potoku Grupowanie wyrażeń Praktyczny przykład Liczenie plików w katalogach Sprawdzanie poprawności numeru telefonu Sprawdzanie adresów e-mail Podsumowanie Rozdział 21. Zaawansowane funkcje edytora sed Polecenia wielowierszowe Polecenie n Wielowierszowe polecenie usuwania Wielowierszowe polecenie drukowania Schowek tymczasowy Negacja poleceń Zmiana przepływu sterowania Rozgałęzianie Testowanie Wymiana przez wzorzec Znak & Zamiana pojedynczych słów Polecenia edytora sed w skryptach Opakowania Przekierowywanie wyników edytora sed Tworzenie narzędzi edytora sed Dodawanie wierszy odstępu Dodawanie pustych wierszy, gdy trochę już ich jest Numerowanie wierszy w pliku Drukowanie ostatnich wierszy Usuwanie wierszy Usuwanie znaczników HTML-a Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 22. Zaawansowane funkcje edytora gawk Zmienne Zmienne wbudowane Zmienne zdefiniowane przez użytkownika Tablice Definiowanie zmiennych tablicowych Iteracja przez zmienne tablicowe Usuwanie zmiennych tablicowych Wzorce Wyrażenia regularne Operator dopasowywania Wyrażenia matematyczne Polecenia strukturalne Instrukcja if Instrukcja while Instrukcja do-while Instrukcja for Formaty drukowania Funkcje wbudowane Funkcje matematyczne Funkcje łańcuchowe Funkcje czasu Funkcje zdefiniowane przez użytkownika Definiowanie funkcji Używanie własnych funkcji Tworzenie biblioteki funkcji Praktyczny przykład Podsumowanie Rozdział 23. Praca z alternatywnymi powłokami Powłoka Dash Funkcjonalność powłoki Dash Parametry wiersza poleceń powłoki Dash Zmienne środowiskowe powłoki Dash Wbudowane polecenia powłoki Dash Skrypty powłoki Dash Tworzenie skryptów powłoki Dash Co nie będzie działać Powłoka zsh Budowa powłoki zsh Opcje powłoki Polecenia wbudowane Pisanie skryptów powłoki zsh Działania matematyczne Polecenia strukturalne Funkcje Praktyczny przykład Podsumowanie Część IV. Tworzenie praktycznych skryptów i zarządzanie nimi Rozdział 24. Pisanie prostych narzędzi skryptowych Wykonywanie kopii zapasowych Codzienne wykonywanie kopii zapasowej plików Tworzenie skryptu archiwizacji godzinnej Usuwanie kont Potrzebne funkcje Tworzenie skryptu Uruchamianie skryptu Monitorowanie systemu Domyślne funkcje audytu powłoki Funkcje monitorowania uprawnień Tworzenie skryptu Uruchamianie skryptu Podsumowanie Rozdział 25. Organizacja skryptów Kontrola wersji Katalog roboczy Poczekalnie Repozytorium lokalne Repozytorium zdalne Rozgałęzianie Klonowanie Git jako system kontroli wersji Konfiguracja środowiska Git Zatwierdzanie w Git Podsumowanie Dodatki Dodatek A. Przewodnik po poleceniach powłoki Bash Dodatek B. Skrócony przewodnik po edytorach sed i gawk Skorowidz