Myśl i zdarzenie (PDF) Poznań

Myśl i zdarzenie to oryginalna próba zrozumienia, w jaki sposób historiografia francuska XX wieku budowała wiedzę o różnorodnych wydarzeniach historycznych. Na podstawie gruntownych analiz kilkudziesięciu prac francuskich historyków (m.in. Paula Bois, Georges’a Canguilhema, Alaina Corbina, Georges’a Duby’ego, Arlette Farge, Michela Foucaulta, Emmanuela Le Roy Laduriego, Jacques’a Revela, Pierre’a Touberta, Paula Veyne’a i Nathana Wachtela) autor książki wyodrębnia cztery zasadnicze formy pojęciowe, za pomocą których badacze ci stworzyli spójne obrazy konkretnych wydarzeń z przeszłości. Są to pojęcia „zdarzenia strukturalnego”, „mikro-zdarzenia historycznego”, „zdarzenia dyskursywnego” i „obiektu zdarzeniowego”. W efekcie stają się widoczne intelektualne bogactwo, konceptualny rygor, złożona logika i niewyczerpana pomysłowość obecne w poznaniu historycznym. Jednocześnie, dzięki wypracowanemu w książce teoretycznemu ujęciu, autor twórczo powraca do podstawowych pytań o istotę, specyfikę i warunki myśli rozwijanej w obrębie humanistyki. Tomasz Falkowski (ur. 1981) – historyk, krytyk historiografii, tłumacz. Pracuje w Instytucie Historii UAM. Studiował w Toruniu (UMK), a także Poznaniu i Paryżu (Paris I, EHESS). Główne zainteresowania badawcze: historia historiografii, historia nauki, współczesna humanistyka francuska. Spis treści: Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 ROZDZIAŁ I Zdarzenie strukturalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .45 Opozycja wydarzenie–struktura . . . . . . . . . . . . . . . . 45 Opozycja wydarzenie–struktura? . . . . . . . . . . . . . . . 56 W stronę zdarzenia strukturalnego . . . . . . . . . . . . . .61 „Rewolucja kopernikańska” w historii myśli medycznej (Georges Canguilhem) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 Epistemologiczna reorganizacja choroby (Michel Foucault)81 Od infrastruktury do superstruktury poprzez wydarzenie polityczne (Paul Bois) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 Hiszpański podbój Ameryki od strony pokonanych (Nathan Wachtel) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Incastellamento (Pierre Toubert) . . . . . . . . . . . . . . .115 Pojęciowa konfiguracja zdarzenia strukturalnego . . . . 122 ROZDZIAŁ II Mikro-zdarzenie historyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Ekspozycja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 Mikro-zdarzeniowość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .138 Mikro-zdarzenie jako wyróżniona forma kulturowa . . . 146 Historyczna enigmatyczność mikro-zdarzenia . . . . . . .149 Rezonans mikro-zdarzenia jako jego rejestr społeczny 159 Mikro-zdarzenie jako historyczny rewelator . . . . . . . . .164 Złożoność historycznej „inteligibilności” mikro-zdarzenia 169 Lingwistyczność mikro-zdarzenia (semantyka – syntaktyka – tekstualność – forma wyrazu) . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 Logika mikro-zdarzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .179 ROZDZIAŁ III Zdarzenie dyskursywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Nominalna identyfikacja „mowy” z „wydarzeniem” . . . . 189 Uzdarzeniowienie mowy jako jej problematyzacja . . . . .193 Lucien Febvre i problematyka mowy w historii . . . . . . . .203 Zdarzenie dyskursywne jako dyskursywna forma nieciągła 207 Odrębność, rzadkość i wyjątkowość zdarzenia dyskursywnego211 Zdarzenie dyskursywne jako efekt (wytwór) historycznych sił i układów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .217 Nieredukowalna pozytywność zdarzenia dyskursywnego . 233 Pragmatyka zdarzenia dyskursywnego . . . . . . . . . . . . .241 Zdarzenie dyskursywne jako zdarzenie polityczne . . . . . 255 „Meta-fizyka” zdarzenia dyskursywnego . . . . . . . . . . . . 258 Pojęciowa jedność zdarzenia dyskursywnego . . . . . . . . . 264 ROZDZIAŁ IV Obiekt zdarzeniowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 Problem nazewnictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 274 Dlaczego mowa o zdarzeniu historycznym? . . . . . . . . . . 278 Obiekt zdarzeniowy jako efekt procedury „uzdarzeniowienia” .284 Obiekt zdarzeniowy jako „syngularna konfiguracja” . . . . .309 Implicytność obiektu zdarzeniowego . . . . . . . . . . . . . . .323 Specyficzność obiektu zdarzeniowego . . . . . . . . . . . . . . 338 Obiekt zdarzeniowy jako polimorficzny wielościan możliwości 340 Obiekt zdarzeniowy jako obiektywizacja praktyk . . . . . . .355 Logika pojęciowa obiektu zdarzeniowego . . . . . . . . . . . .357 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 367 Indeks nazwisk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 375 Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 381 Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 385