Dzieje kultury europejskiej. Prehistoria - starożytność Płoty

Impulsem, który zapoczątkował powstanie tej książki, była wizyta w Muzeum Narodowym w Poznaniu, gdzie zwrócił moją uwagę obraz Bernardo Strozziego Porwanie Europy (Il ratto di Europa, 163044). Zastanowiło mnie wówczas, w jaki sposób imię fenickiej królewny, porwanej na Kretę przez Zeusa przeistoczonego w byka, mogło się stać eponimem całego kontynentu. Nie dostrzegłem w tej mitologicznej opowieści niczego, co tłumaczyłoby to z punktu widzenia językowego. Przekonującego wyjaśnienia nie znalazłem również w licznych pracach poświęconym historii Europy, w których ta antyczna legenda jest zwykle przytaczana już we wstępie. Długie i niełatwe poszukiwanie rzeczywistego, a nie baśniowego pochodzenia nazwy Europa, prześledzenie, jak przez stulecia trafiała i była przyjmowana w poszczególnych językach europejskich, pozwoliło mi na postawienie hipotezy racjonalniejszej niż mit. Równocześnie dało symboliczny skrót historii Europy w ujęciu lingwistycznym. Konsekwencją tego stała się myśl, by to rozwinąć, pisząc już pełniejsze jej dzieje. (od autora) Książka jest syntezą dziejów kultury europejskiej od prehistorii do końca epoki starożytnej. Jest autorską propozycją interpretacji procesów i faktów opartą m.in. na rzadkich źródłach dotyczących etymologii nazwy Europa, historii takich europejskich pojęć jak kultura i cywilizacja. Czytelnik pozna nieznane oblicze kultury europejskiej, nie tylko jej oczywistej wielkości, ale i jej ciemniejsze strony, jak niszczycielska rola Imperium Rzymskiego wobec podbijanych ludów i ich kultur. Książka: - definiuje charakter kultury europejskiej, - zawiera obszerną hipotezę etymologii nazwy Europa, ale także pojęć kultura i cywilizacja, - zawiera krótką historię historiografii kultury europejskiej (pierwszy tak pełny zarys w Polsce), - uwzględnia te elementy kultur mezopotamskich, fenickiej, egipskiej, żydowskiej, które wywarły dostrzegalny wpływ na kontynent europejski; - opisuje pierwsze struktury miast, pisane prawa ustanawiane przez władców mezopotamskich, toposy literackie, niektóre formy sztuki i architektury itd.; - zawiera najważniejsze informacje o Grecji i Rzymie (kulturach będących fundamentem kultury europejskiej). W serii ukażą się m.in.: - Dzieje kultury europejskiej. Średniowiecze - Dzieje kultury europejskiej. Renesans - Dzieje kultury europejskiej. Barok oświecenie Spis treści: Okładka Strona tytułowa Strona redakcyjna Recenzenci Spis treści Od autora Podziękowania Rozdział I. DEFINIOWANIE EUROPY Etymologia, znaczenie i zasięg nazwy Europa Języki Europy Czy geografia rządzi historią i kulturą? Nie tylko geografia Europejski charakter pojęć kultura i cywilizacja Definicja kultury w ujęciu uniwersalistycznym i pluralistycznym Kultura wobec cywilizacji Krótka historia historiografii kultury europejskiej Rozdział II. PRZEDHISTORYCZNE KULTURY EUROPY Pierwszy Europejczyk: grekopitek, neandertalczyk czy homo sapiens z Afryki? Architekci epoki kamiennej Czarnomorskie początki cywilizacji europejskiej? Epoka brązu Rozdział III. BLISKOWSCHODNIE IMPULSY Kolebka cywilizacji Mezopotamia Aigyptos Fenicja Motywy bliskowschodnie w tradycji biblijnej i europejskiej Rozdział IV. WIELKOŚĆ GRECJI E MEGALOSUNE TES HELLADOS Epoka protohelleńska Od wieków ciemnych do epoki demokracji Wojny perskie i kształtowanie świadomości Hellenów Prawa i prawodawcy Hellady Niewolnictwo jako element greckiego porządku społecznego i ekonomii System monetarny świata greckiego Dziedzictwo języka i piśmiennictwa Hellenów Dramat Ojcowie filozofii europejskiej Twórcy historiografii Rozwój rzeźby Malarstwo Hellady Etapy rozwojowe architektury greckiej Muzyka antycznej Grecji Podróże, sztuka żeglowania i początki geografii Nauki ścisłe i technika Medycyna i higiena Życie codzienne Greków Dziedzictwo Aleksandra Wielkiego Epoka hellenistyczna Ocena cywilizacji helleńskiej Rozdział V. CYWILIZACJA RZYMSKA Dziedzictwo ludu Rasenna Cywilizacyjne fundamenty imperium, religia, literatura, filozofia Sztuka i architektura Rzymu Panem et circenses Muzyka Wychowanie i edukacja Obyczaje i życie codzienne Rzymian Odzież Ciemne strony imperium Ius Romanae Exercitus Romanus Starożytna turystyka i podróże Myślistwo Higiena i medycyna Pieniądz rzymski jako nośnik ideologii cesarskiej Początki chrześcijaństwa Teorie upadku imperium Rozdział VI. ZDEPTANE I UPOKORZONE KULTURY ANTYCZNE Carthago delenda est Upadek celtyckiego imperium kulturowego Starożytny Izrael Trakowie Skróty stosowane w przypisach Bibliografia Ilustracje Źródła ilustracji O Autorze Przypisy O autorze: Wojciech Lipoński (ur. 1942), anglista i historyk sportu; pracownik naukowy (od 1973), profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (od 1991) oraz Uniwersytetu Szczecińskiego (20142018); członek prezydium Komitetu Neofilologicznego Polskiej Akademii Nauk (19992002). Autor 19 książek, m.in.: Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich (2017, wyd. 4), Landmarks in British History and Culture (2016, wyd. 2), Historia sportu (2012; nagrodzona Złotym Wawrzynem Olimpijskim PKOl.). Pod auspicjami UNESCO ukazała się jego Encyklopedia sportów świata (2001; wyd. ang. 2003 i franc. 2005). Laureat nagrody Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w 2006 roku za Dzieje kultury brytyjskiej (2003). W 2013 roku wykładem Kultura europejska a historiografa zachodnia ignorująca Europę na wschód od Łaby wygłoszonym w Collegium Europaeum w Gnieźnie (druk w cyklu Opuscula Gnesnensia, 2014) zapoczątkował badania nad dziejami kultury europejskiej, rozwijając je serią wykładów Identity of European Culture na Uniwersytecie Szczecińskim (20162018). Ukazały się: Dzieje kultury europejskiej. Prehistoria starożytność W przygotowaniu: Dzieje kultury europejskiej. Renesans; Dzieje kultury europejskiej. Barok - oświecenie; Dzieje kultury europejskiej. Wiek XIX