Hebrajska epigrafika nagrobna w Polsce (PDF) Nowe Brzesko

Cmentarz żydowski z nagrobkami i inskrypcjami jest zjawiskiem kulturowym. Jest świadectwem przemijania i trwania. Odnosi się do tego, co jest nieprzemijające i ponadczasowe. Ukazuje to, co ulotne i zmienne. Jest obrazem dokonujących się przemian w społeczności żydowskiej. Jest źródłem historycznym. Językowy obraz śmierci i zjawisk z nią związanych odwołuje się do różnych sposobów utrwalenia inskrypcji poczynając od czystego nazewnictwa (inskrypcje onomastyczne), a kończąc na metaforyczno-peryfrastycznych obrazach nadających inskrypcjom charakter poetycki. Przedstawiony materiał obejmuje cmentarze w Polsce, choć w wielu punktach odnosi się do tradycji nie tylko Żydów w Polsce, ale szerzej – do tradycji aszkenazyjskich Żydów. Schemat formularza inskrypcji jest bowiem podobny do inskrypcji występujących na cmentarzach w Niemczech, Czechach, Słowacji, Austrii czy Ukrainy. Należy także pamiętać, że we współczesnych granicach Polski występują wskutek zmian granic różnorodne tradycje europejskich Żydów. Spis treści: WSTĘP1. ŻYDOWSKA EPIGRAFIKA NAGROBNA1.1. Pojęcie i zakres dyscypliny1.2. Historia dyscypliny i wskazówki bibliograficzne1.3. Metodyka (odczytywanie tekstu)1.3.1. Podstawowe oznaczenia tekstu1.3.2. Główne aspekty analizy inskrypcji1.3.2.1. Falsyfikaty1.3.2.2. Datowanie pośrednie1.3.2.3. Wiarygodność informacji1.3.2.4. Odczytywanie tekstu a inne źródła1.3.2.5. Kontekstualność tekstu2. INSKRYPCJE NA RÓŻNYM MATERIALE2.1. Drewno2.2. Metal (żeliwo, inskrypcje zalewane ołowiem, tablice metalowe)2.3. Kamień (surowce skalne)2.3.1. Skały osadowe2.3.2. Skały magmowe2.3.3. Skały metamorficzne2.3.4. Eratyki czyli kamienie narzutowe2.3.5. Kamień sztuczny – antropogeniczny2.4. Tablice plastikowe i „szklane”2.5. Dodatkowe okoliczności2.5.1. Inskrypcje na nagrobkach poddanych renowacji2.5.2. Inskrypcje uzupełniane farbą2.5.3. Inskrypcje na przerabianych nagrobkach2.5.4. Inskrypcje przekuwane2.5.5. Inskrypcje w „murach pamięci”2.5.6. Inskrypcje na nagrobkach „codziennego użytku”3. HEBRAJSKIE PISMO EPIGRAFICZNE3.1. Pismo epigraficzne i jego charakterystyka3.1.1. Rodzaje pisma3.1.1.1. Pismo kwadratowe3.1.1.2. Kursywa i półkursywa3.1.2. Sposoby wykonania tekstu3.1.2.1. Tekst wklęsły i wypukły3.1.2.2. Występowanie listwy oddzielającej wiersze lub brak interlinii3.1.2.3. Wykonanie liter3.1.2.4. Zdobnictwo liter3.1.3. Interpunkcja i segmenacja tekstu3.1.4. Skróty3.1.5. Wykaz hebrajskich skrótów i ich tłumaczeń4. STRUKTURA FORMULARZA I JEGO TYPOWE TREŚCI POSZCZEGÓLNYCH ELEMENTÓW4.1. Formularz4.2. Poszczególne elementy formularza4.2.1. Formuły pogrzebowe4.2.1.1. Podstawowe formy4.2.1.2 Zwieńczenie nagrobka4.2.2. Lamentacje4.2.3. Laudacje4.2.3.1. Epitety4.2.3.2. Zestawienie podstawowych epitetów4.2.3.3. Zwroty pochwalne4.2.4. Określenia tożsamości4.2.4.1. Tytuły4.2.4.2. Imię. Imiona i ich pochodzenie4.2.4.3. Spis imion4.2.4.4. Spis nazw miejscowości4.2.4.5. Eulogie4.2.5. Daty4.2.5.1. Określenia odnoszące się do śmierci4.2.5.2. Przedstawienie dat4.2.5.3. Data pogrzebu4.2.5.4. Anagramy i chronogramy4.2.5.5. Wiek zmarłego4.2.6. Formuły końcowe5. ZMIANY W INSKRYPCJACH W XIX I XX WIEKU5.1. Nowe, dodatkowe elementy inskrypcji5.1.1. Renowacje nagrobków5.1.2. Fundatorzy nagrobków5.1.3. Przeniesienie zwłok5.1.4. Sygnatury warsztatów kamieniarskich5.1.5. Modlitwy5.1.6. Dodatkowe inskrypcje (na starych nagrobkach) po II wojnie światowej dla ofiar nazizmu5.2. Język5.3. Modernizacja hebrajskiej inskrypcji5.4. Gotowe inskrypcje6. POZOSTAŁE INSKRYPCJE NA CMENTARZU6.1. Inskrypcje na nagrobkach zwojów Tory6.2. Inskrypcje na „bezimiennych” nagrobkach6.3. Modlitwy na cmentarzu6.4. Inskrypcje w domach przedpogrzebowych6.5. Pomniki6.5.1. Pomniki żołnierzy z I wojny światowej6.5.2. Pomniki uczestników walk o niepodległość Polski6.5.3. Pomniki emigrantów do Erec Israel6.5.4. Pomniki ofiar nazizmu6.5.4.1. Nagrobki wojenne6.5.4.2. Pomniki powojenne6.6. Inne napisy7. FORMALNA STRONA INSKRYPCJI7.1. Kompozycja i środki stylistyczne7.2. Błędy w tekścieBibliografiaSpis ilustracjiAutorzy zdjęćSummary