Kronika Niedzielna. Niepołomice

Pierwsze wydanie tomu felietonów Kronika Niedzielna (Vasarnapi Krónika) Sandora Maraiego ukazało się nakładem wydawnictwa Revai, Budapeszt 1943; pierwsze wydanie powojenne - Akademiai-Helikon Kiadó, 1994 roku. Kronika Niedzielna to autorski wybór felietonów Sandora Maraiego, publikowanych od grudnia 1936 do stycznia 1943 roku w dzienniku "Pesti Hirlap", w prestiżowej rubryce stworzonej przez Ferenca Molnara, następnie wiele lat prowadzonej przez Dezső Kosztolanyiego, innego wybitnego pisarza węgierskiego. Zaproszenie do współpracy z "Pesti Hirlap" Marai przyjął jako niewątpliwy zaszczyt, ale też ogromne wyzwanie. Pozbawione pośpiesznej powierzchowności, niezwykle błyskotliwe i wyjątkowo przenikliwe teksty szybko przyniosły mu uznanie czytelników. Kronika Niedzielna jest osobistym komentarzem Maraiego do bieżących wydarzeń politycznych i zjawisk społecznych w przededniu wybuchu i w latach drugiej wojny światowej. Marai stawia pytania o szanse oraz zagrożenia dla Węgier, zastanawia się nad powojenną przyszłością, przewiduje możliwość podziału Europy na Wschód i Zachód, oddzielone od siebie żelazną kurtyną. Wskazuje na niepewny los małych krajów, zmuszonych do walki o zachowanie tożsamości. Podkreśla, że dla ocalenia dziedzictwa i tradycji Europy niezbędna jest solidarność wszystkich narodów tworzących jej wspólnotę kulturową. Wreszcie wyraża obawę, by z wielkiej idei europejskiej nie pozostało jedynie pojęcie geograficzne, kontynent o wspaniałej naturze i pięknych zabytkach, lecz bez ducha, który spaja żyjące tu ludy i ich historię. Na kartach Kroniki Niedzielnej Marai podejmuje wiele innych, wciąż aktualnych tematów, jak eutanazja, fabryki literatury, prawdziwy i fałszywy patriotyzm, pisarz (czy publicysta) jako sumienie narodu. Sięga przy tym do wątków z życiorysów postaci historycznych - Goethego, Skłodowskiej-Curie, Holbeina oraz popularnych postaci kultury masowej - Winnetou, Robinsona Crusoe. Słowa, jakimi w jednym z felietonów Marai charakteryzuje dokonania Ludwiga BOrnego, którego uważa za ojca nowoczesnego wschodnio-europejskiego dziennikarstwa, w pełni oddają istotę jego własnej publicystyki: "...z fragmentu, ze szczegółu umie wnioskować o całości... za kłamliwą metaforą wyczuje zakłamanego ducha wspólnoty... z wiadomości dnia wyciągać potrafi wnioski dotyczące historii, z tego, co przemija wywieść to, co trwałe, z nieszczęśliwego wypadku wnioskować o przeznaczeniu." Spis treści: Okładka Strona tytułowa Spis treści Od autora Pożegnanie Wprowadzenie do kontynentu Złoty wiek? Czterdziestoletni mężczyzna Biedny Winnetou Pisarz i jego świat Paryski korespondent Pan w Papeete Dolina niepokoju Życie Piątek, 11 marca Wojna i pokój Na przykład Holbein Niemy język Styl Wysp brak Instrument powiększający Zdjęcie zrobione na poczekaniu Matka rajcy Jakaba O świcie Co będzie potem? Porozumienie Przestraszony człowiek W oczekiwaniu na pokaz Serce Plan pokojowy Bar kawowy Nieme miasto Samotny jeździec Spóźnione pokolenie Na polu golfowym Koniec powieści Czek Lampa Okiem człowieka współczesnego Zegarek Otwarte do drugiej Cyrk Rocznica Letni wieczór Szczęśliwe pokolenie Wielka Łąka, o siódmej wieczorem Nowości Zemsta książek Zaufanie Sklep obuwniczy Wyścig z czasem Ambrus i miara Słownik Gra rycerska Myśli w bibliotece Jimmy Harpun w niebezpieczeństwie Gwiazda Biedermeier? Magik Brodaty Török Widoki na przyszłość Robinson Przypisy końcowe