Pseudostabilizacja Miłosław

Problemy współczesnej polityki USA na Bliskim Wschodzie Stany Zjednoczone mają szczególną możliwość wywierania wpływu na wydarzenia rozgrywające się na Bliskim Wschodzie. Amerykańska polityka, budowana w tradycyjnym modelu stosunków międzynarodowych, w których głównymi aktorami są rządy, a nie społeczeństwa, działała na rzecz stabilizacji. W ostatecznym rozrachunku stabilizacja ta jednak okazała się stagnacją. Przykładów takiego działania dostarcza analiza polityki USA w drugiej kadencji George'a W. Busha (2005-2008). Stagnacja ta osiągnęła apogeum w postaci buntów w świecie arabskim w 2011 roku. Administracja Baracka Obamy (2009-2016) podjęła próbę przełamania stagnacyjnego paradygmatu, lecz opór regionalnych struktur i wolne tempo zmian zatrzymały reformę polityki USA na Bliskim Wschodzie. Książka podejmuje zagadnienie polityki USA wobec Bliskiego Wschodu, a więc dotyka jednego z najciekawszych rozdziałów historii najnowszej. Głównym założeniem publikacji jest wyjaśnienie motywów i sposobów realizacji polityki zagranicznej i bezpieczeństwa globalnego supermocarstwa wobec krajów arabskich. Książka ma sprzyjać rozumieniu procesów zachodzących na Bliskim Wschodzie, takich jak: -wojny, interwencje zbrojne, negocjacje pokojowe -przetrwanie państwa Izrael -bezpieczeństwo zasobów, wydobycia i eksportu głównego surowca energetycznego ropy naftowej -stagnacja i kolejne przebudzenia świata arabskiego -obalanie dyktatorów -nieudane próby budowania demokracji -terroryzm międzynarodowy, zamachy -rywalizacja o wpływy mocarstw zewnętrznych Studium dostarcza przykładów "polityki pseudostabilizacji" w konflikcie arabsko-izraelskim oraz w stosunkach USA z władzami palestyńskimi, Izraelem, Egiptem, Jordanią, Syrią, Libanem, Bahrajnem i Arabią Saudyjską. Autorka, uznany w Polsce ekspert zajmujący się tym obszarem, wyjaśnia niemożność znajdujących się tam społeczeństw i państw wejścia na drogę modernizacji według wzoru wyznaczanego od kilkuset lat przez Zachód. Stara się odpowiedzieć, w jakim stopniu odpowiedzialność za stagnację polityczną na Bliskim Wschodzie ponoszą Stany Zjednoczone i dlaczego pozostają one czynnikiem sprzyjającym utrwaleniu sytuacji politycznej i struktur społecznych w tym regionie. Zasadnicze znaczenie w książce mają problemy stagnacji i stabilizacji, roli władzy i społeczeństwa w procesach zachodzących w świecie arabskim, jak również prymat interesów bezpieczeństwa w polityce USA wobec tego regionu. Autorka analizuje też dualizm polityki amerykańskiej wobec rządów i społeczeństw - dylemat, z którym po 2011 roku administracja Obamy chciała sobie poradzić, odchodząc od interwencjonizmu w kierunku legalizmu i multilateralizmu. Wykaz skrótów 9 Wykaz tabel i rysunków 11 Przedmowa 13 Wstęp Historia przyspiesza 15 Stabilność vs. stagnacja oraz struktura vs. podmiotowość 19 Wpływ vs. kontakt oraz sekurytyzacja vs. tradycyjne pojęcie bezpieczeństwa 25 Nowe źródła - wywiady i WikiLeaks 29 Rozdział 1 Mechanizmy formowania polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych w latach 2005-2016 wobec Bliskiego Wschodu 37 1.1. Współczesne realia tworzenia polityki zagranicznej w Stanach Zjednoczonych 37 1.2. Kongres a kreowanie polityki Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie w latach 2005-2016 38 1.3. Egzekutywa a kreowanie polityki Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie w latach 2005-2016 45 1.3.1. Administracja George'a W. Busha 2005-2009 46 1.3.1.1. Sekretarz stanu (Condoleezza Rice) 49 1.3.1.2. Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (Stephen Hadley) 52 1.3.1.3. Departament Stanu vs. Biały Dom vs. inni aktorzy 53 1.3.2. Administracja Baracka Obamy w latach 2009-2012 i 2013-2016 55 1.3.2.1. Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (Jim Jones, Tom Donilon i Susan Rice) 56 1.3.2.2. Sekretarz stanu (Hillary R. Clinton i John Kerry) 58 1.3.2.3. Specjalni wysłannicy i multiplikacja odpowiedzialności (George Mitchell) 60 1.3.2.4. Znaczenie Departamentu Stanu i wzrost centralizacji decyzji w Białym Domu 61 1.3.3. Dysproporcja rzeczywistej siły stanowisk 65 1.3.4. Kwestie wizerunkowe 67 1.3.5. Kalendarz prezydencki - czas jako determinanta 70 Rozdział 2 Nowe studium regionu Bliskiego Wschodu oraz jego znaczenie w strategii i doktrynie polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych w latach 2001-2016 74 2.1. Potrzeba redefinicji terminu "Bliski Wschód" 74 2.1.1. Tradycyjne rozumienie terminu "Bliski Wschód" 75 2.1.2. Redefinicja regionu: przedrewolucyjna (do 2011 r.) specyfika świata arabskiego 79 2.2. Znaczenie Bliskiego Wschodu a doktryna polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych 96 2.2.1. Znaczenie szerokiego Bliskiego Wschodu w polityce zagranicznej Stanów Zjednoczonych 96 2.2.2. Szczególne i mylące znaczenie konfliktu arabsko-izraelskiego 99 2.2.3. Doktryna Busha a doktryna Obamy 101 2.3. Wnioski - stagnacja zamiast stabilizacji 107 Rozdział 3 Wybrane obszary aktywności USA na Bliskim Wschodzie 109 3.1. Utrwalanie stagnacji przez konflikt palestyńsko-izraelski i arabsko-izraelski 109 3.1.1. 2005-2006: lata złych wyborów 111 3.1.2. 2007-2008: Annapolis i "Płynny Ołów" 119 3.1.2.1. Ocena procesu po Annapolis 2007-2008 121 3.1.3. Wojna w Gazie 2008-2009 123 3.1.4. 2009: pierwszy rok "zmiany" 127 3.1.5. 2010-2014: kolejne lata stagnacji 130 3.1.6. Ocena Obamy 134 3.1.7. "Specjalny" związek z Izraelem 135 3.1.8. Teoria połączenia (linkage) 142 3.1.9. Rola Stanów Zjednoczonych - mediator czy strona? 145 3.1.10. Wnioski 146 3.2. "Stabilizacja" interesów przez destabilizację Syrii i Libanu 150 3.2.1. Syria 151 3.2.1.1. Niszczenie dyplomacją 153 3.2.1.2. Presja przez inwazję 155 3.2.1.3. Finansowanie opozycji i odwrotne skutki sankcji 157 3.2.1.4. Przeciw negocjacjom pokojowym 159 3.2.1.5. Stabilizacyjna zmiana Obamy 160 3.2.2. Liban 162 3.2.2.1. Izrael łagodniejszy od USA 164 3.2.2.2. Wojna z 2006 r. umacnia Hezbollah i stagnację 166 3.2.2.3. Patronat z zagranicy jako destabilizator 167 3.2.2.4. Międzynarodowy trybunał na usługach władzy 169 3.2.2.5. Dylemat Obamy 170 3.2.3. Wnioski 171 3.3. Umiarkowany obóz stagnacji: Egipt i Jordania 174 3.3.1. Egipt - filar stabilizacji 175 3.3.1.1. Nierealna "Agenda wolności"