Internirung Libiąż

Od kilku lat - dzięki publikacji biogramów 46 200 internowanych, aresztowanych i deportowanych do ZSRS Górnoślązaków - wiemy już ,,kto". Teraz przyszedł czas na kolejne pytania: ,,dlaczego?", ,,po co?", ,,dokąd" i ,,w jaki sposób?". Celem niniejszego opracowania jest kompleksowe omówienie zjawiska aresztowań i mobilizacji grupy 46-48 tys. mieszkańców Górnego Śląska, którzy pod koniec II wojny światowej zostali deportowani do ZSRS. Byli to w zdecydowanej większości mężczyźni, którzy jako tzw. żywe reparacje mieli, pracując przymusowo w ramach kary zbiorowej, odpokutować winy ludności niemieckiej za spustoszenia, jakich dokonali hitlerowscy najeźdźcy na ziemiach sowieckich. Książka ta łamie stereotyp, który w górnośląskiej publicystyce utrwalił się po roku 1989, jakoby owe wywózki były zjawiskiem wyjątkowym, dotyczącym terenów pogranicza. Dlatego operację deportacyjną umieszczono tu w szerokim kontekście wysyłki na Wschód, do imperium Stalina, około 300 tys. osób narodowości niemieckiej lub uznanej za niemiecką z obszaru Europy Środkowej i Wschodniej. Właśnie temu kontekstowi poświęcono w publikacji sporo miejsca. Wynika to z tego, że polityka włodarzy Kremla wobec Europy Środkowo-Wschodniej mimo zauważalnych zwrotów była dość spójna i próba abstrahowania zjawiska deportacji Górnoślązaków z szerszego kontekstu mogłaby spowodować jego uproszczenie, a nawet przedstawienie w zniekształconej formie. Spis treści: Okładka Karta tytułowa Karta redakcyjna Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Armia pracy poligon doświadczalny. Mobilizacja Niemców obywateli ZSRS do pracy przymusowej w latach 19411946 Rozdział II. Sprawcy. Struktury odpowiedzialne za zatrzymanie, uwięzienie i deportację cywilów z terenów Europy Środkowej i Wschodniej do pracy przymusowej w ZSRS Rozdział III. Bałkany eksperyment na nowo. Deportacja społeczności uznanych za niemieckie z terenu Półwyspu Bałkańskiego na przełomie lat 19441945 Rozdział IV. W sercu Europy. Deportacje ludności cywilnej z Europy Środkowo-Wschodniej do pracy przymusowej w ZSRS od roku 1944 do zakończenia II wojny światowej. Założenia, organizacja i normy prawne Rozdział V. Czerwoni jeźdźcy apokalipsy. Sowieci na Górnym Śląsku (styczeńmaj 1945 roku) Rozdział VI. Wielka łapanka. Aresztowanie i mobilizacja Górnoślązaków oraz ich droga do łagrów na terenie ZSRS (lutykwiecień 1945 roku) Rozdział VII. Sowiecki dom. Obozy dla aresztowanych/internowanych oraz bataliony robocze zmobilizowanych, w których w latach 19451949 przebywali deportowani do ZSRS Górnoślązacy Rozdział VIII. Łagry. Życie praca śmierć (19451949) Rozdział IX. Trudny powrót do domu społeczności pogranicza Rozdział X. Pamięć o deportacjach Górnoślązaków do ZSRS w okresie PRL i w pierwszych latach po zmianach demokratycznych w Polsce 1989/1990 Zakończenie Bibliografia Indeks nazwisk Indeks geograficzny Summary Zusammenfassung Przypisy