Filozofia-nauka-religia Kalety

Filozofia - nauka - religia. Studia i szkice z dziejów kultury intelektualnej to zbiór tekstów ukazujących złożone relacje między filozofią, nauką i światopoglądem na przestrzeni dziejów. Autor prowadzi czytelnika przez kluczowe przemiany kultury intelektualnej nowożytności, pokazując, jak kształtowały się sposoby myślenia o wiedzy, człowieku i rzeczywistości. Książka nie ogranicza się do prezentacji poglądów wielkich filozofów. Janeczek konsekwentnie osadza idee w ich szerszym kontekście - społecznym, instytucjonalnym i kulturowym. Analizuje zarówno rozwój filozofii, jak i przemiany nauki oraz ich wzajemne oddziaływanie, ukazując proces przejścia od klasycznej kultury filozoficznej do nowożytnego modelu nauki. Istotnym elementem tomu jest także refleksja nad polską kulturą intelektualną, przedstawioną na tle europejskim. Autor pokazuje, jak filozofia wpływała na kształt nauki i religii w Polsce, a także jak uczestniczyła w formowaniu światopoglądu i życia społecznego. Dzięki temu książka łączy perspektywę ogólną z analizą konkretnych tradycji i środowisk. Filozofia - nauka - religia to propozycja dla czytelników zainteresowanych historią idei, którzy chcą zrozumieć nie tylko same doktryny, ale także ich funkcjonowanie w kulturze. To lektura wymagająca, ale pozwalająca zobaczyć, jak głęboko powiązane są ze sobą różne dziedziny ludzkiego myślenia. Spis treści: Przedmowa 5Zamiast wstępu. Między filozoficzną historią filozofii a historią kultury 111. Historia intelektualna warszawskiej szkoły historyków idei 122. Historia intelektualna a historia kultury filozoficznej 19Część I. Oryginalność a standardy w kulturze europejskiej 29Nowożytny arystotelizm chrześcijański 311. Ukonstytuowanie się nowożytnego arystotelizmu w XV w. 342. Nowożytny arystotelizm chrześcijański doby reformacji i kontrreformacji 49Racjonalizm a empiryzm w historii nowożytnej teorii nauki – Francis Bacon i René Descartes 731. Francis Bacon 752. René Descartes 79Integralność poznania ludzkiego w ujęciu Błażeja Pascala 911. Kontekst interpretacyjny 922. Epistemologia Pascala 1103. Epilog oświeceniowy 126Racjonalizm kultury intelektualnej Johna Locke’a 1371. Między empiryzmem a racjonalizmem 1392. Racjonalistyczne uprawomocnienie różnych rodzajów poznania 146Przejawy refleksji metafizycznej w filozofii Étienne’a Bennota de Condillaca 1581. Psychologia poznania jako swoista „metafizyka” 1592. Elementy tradycyjnej metafizyki 167Kartezjanizm teorii nauki Étienne’a Condillaca 1751. Integralność wymiarów oczywistości poznania 1772. Metodologiczny eklektyzm 181Koncepcja nauki Jeana le Rond d’Alemberta 1841. Między empiryzmem, racjonalizmem i intuicjonizmem 1882. Integralność klasyfikacji nauk 203Rola oświecenia chrześcijańskiego w kulturze wieku XVIII 2161. Oświecenie chrześcijańskie wobec racjonalizmu 2192. Oświecenie chrześcijańskie w Europie 2273. Oświecenie chrześcijańskie w Rzeczpospolitej 235Część II. Oblicza polskiej kultury 245Od filozofii Boga do filozofii religii w dobie oświecenia 2471. Filozofia Boga początków oświecenia 2472. Filozofia religii schyłku oświecenia 258Sylwetka intelektualna Stanisława Staszica 2751. Biografia i spuścizna pisarska 2762. Poglądy 280„Ojcze nasz” Augusta Cieszkowskiego – ideologia, filozofia religijna, katolicka nauka społeczna? 2911. Interpretacje dokonania Cieszkowskiego 2952. Uwagi krytyczne 313Idzi B. Radziszewski – filozof i założyciel KUL 3281. Biografia 3282. Piśmiennictwo filozoficzne 335Metodologia historii filozofii w ujęciu Stefana Swieżawskiego 3421. Kontekst historycznoorganizacyjny 3432. Koncepcja historiografii filozofii 354Mieczysław A. Krąpiec – twórca Lubelskiej Szkoły Filozofii Klasycznej 3821. Lubelska Szkoła Filozoficzna 3822. Filozofia M.A. Krąpca 389Zamiast zakończenia. Rozważania Jana Pawła II nad znaczeniem filozofii nowożytnej dla współczesnej kultury 3951. Uwagi wstępne 3952. Charakterystyka kultury oświecenia 3973. Ocena wartości oświeceniowych kategorii etycznych 3994. Konsekwencje społeczno-kulturowe dokonań oświecenia 403Indeks osób 410