Nutripsychiatria Chrzanów

Dieta to bardzo ważna część składowa szeroko pojętej medycyny stylu życia, mogąca stanowić cenny element skutecznej terapii, w tym terapii chorób psychicznych. Światowa Organizacja Zdrowia wymienia ponad 50 jednostek chorobowych związanych ze złym odżywianiem, m.in. zaburzenia nastroju, depresję czy zaburzenia afektywne i lękowe, a jak się okazuje, działania dietetyczne są niezwykle ważne i pomagają w osiągnięciu harmonii psychicznej. Depresja plasuje się w ścisłej czołówce najczęściej występujących chorób: cierpi na nią około 350 mln osób na świecie, w tym około 1,5 mln w Polsce. Statystki przekładają się również na liczbę pacjentów z problemami psychicznymi przyjmowanych w gabinetach dietetycznych. Zaburzenia afektywne i lękowe w istotny sposób obniżają jakość życia, a nieodpowiednio leczone mogą doprowadzić do śmierci (samobójstwa), dlatego należy zintegrować wszystkie możliwe instrumenty terapeutyczne, w tym dietoterapię, aby zwiększyć efektywność leczenia chorych. Zainteresowanie znaczeniem diety w regulacji dobrego samopoczucia fizycznego i psychicznego przyczyniło się do pojawienia się pojęcia nutripsychiatria, definiowanego jako psychiatria żywieniowa, która uznaje rolę diety w powstawaniu i przebiegu zaburzeń psychicznych oraz jej wpływ na skuteczność ich leczenia i profilaktyki. Niniejsza publikacja to pionierskie zmierzenie się z rzetelnymi informacjami opartymi na najnowszych badaniach naukowych, stanowiące próbę kompleksowego przedstawienia możliwości terapii dietą w zaburzeniach psychicznych. Książkę dedykujemy głównie dietetykom klinicznym i lekarzom psychiatrii, którzy wiele wiadomości z publikacji będą mogli zastosować w swojej praktyce klinicznej. Mogą z niej skorzystać również studenci medycyny, psycholodzy i terapeuci oraz wszyscy interesujący się zagadnieniem wpływu odżywiania na psychikę. Spis treści: Okładka Strona tytułowa Strona redakcyjna Autorzy Od Autorów Słowo wstępne Profesora Janusza Rybakowskiego Spis treści Rozdział 1. Elementy anatomii i fizjologii UKŁADU NERWOWEGO 1.1. Wprowadzenie do nutripsychiatrii 1.2. Anatomia i fizjologia układu nerwowego wybrane zagadnienia 1.2.1. Podział układu nerwowego ze względu na budowę i funkcję 1.2.2. Budowa i funkcje komórki nerwowej 1.2.3. Neurobiologiczne podstawy emocji Piśmiennictwo Rozdział 2. Zaburzenia afektywne i lękowe 2.1. Klasyfikacja i charakterystyka zaburzeń afektywnych 2.1.1. Zaburzenia nastroju 2.1.2. Zaburzenia lękowe lub związane z lękiem 2.2. Etiopatogeneza zaburzeń afektywnych 2.2.1. Czynniki genetyczne 2.2.2. Koncepcje dotyczące dysfunkcji neuroprzekaźnictwa 2.2.3. Koncepcja dotycząca układu glutaminergicznego 2.2.4. Zaburzenia w regulacji osi układ limbiczny-podwzgórzeprzysadkanadnercza oraz innych układów hormonalnych 2.2.5. Zapalna (neuroimmunologiczna) koncepcja zaburzeń afektywnych 2.2.6. Dysfunkcja mitochondriów i teoria metaboliczna 2.2.7. Zaburzenia metabolizmu glukozy (teorie nutripsychiatryczne) 2.2.8. Czynniki neurotroficzne 2.2.9. Zaburzenia rytmów okołodobowych (chronobiologia) 2.2.10. Zmiany strukturalne w ośrodkowym układzie nerwowym 2.2.11. Szlak metabolizmu kinureniny 2.2.12. Teoria neurorozwojowa 2.2.13. Mikrobiom 2.2.14. Czynniki psychologiczne 2.3. Etiopatogeneza zaburzeń lękowych 2.4. Farmakoterapia zaburzeń afektywnych 2.4.1. Farmakoterapia depresji 2.4.2. Inne metody leczenia depresji 2.4.3. Farmakoterapia dwubiegunowych zaburzeń nastroju 2.4.4. Farmakoterapia zaburzeń lękowych 2.5. Zaburzenia nastroju i zaburzenia lękowe a choroby somatyczne Piśmiennictwo Rozdział 3. Mikrobiota 3.1. Mikrobiota a zdrowie człowieka 3.2. Eubioza i dysbioza układu pokarmowego 3.3. Oś mikrobiotajelitomózg 3.3.1. Oś mikrobiota jelito mózg a depresja 3.3.2. Oś mikrobiotajelitomózg a choroba dwubiegunowa 3.3.3. Oś mikrobiotajelitomózg a stres i zaburzenia lękowe 3.4. Interwencje probiotyczne i ich wpływ na zaburzenia nastroju i lęk 3.5. Choroby przewodu pokarmowego a nastrój 3.5.1. Nieswoiste zapalne choroby jelit 3.5.2. Celiakia 3.5.3. Zespół jelita drażliwego (IBS) 3.5.4. Bakteryjny przerost jelita cienkiego (SIBO), grzybiczy przerost jelita cienkiego (SIFO) oraz przerost metanogenów (archeonów) w jelicie cienkim (IMO) 3.5.5. Zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej 3.5.6. Diagnostyka i leczenie Piśmiennictwo Rozdział 4. Rola składników pokarmowych w funkcjonowaniu mózgu oraz ich wpływ na zaburzenia psychiczne 4.1. Wprowadzenie 4.2. Energia 4.3. Białka 4.4. Tłuszcze 4.4.1. Kwasy tłuszczowe 4.4.2. Cholesterol 4.5. Węglowodany 4.5.1. Błonnik 4.6. Witaminy i składniki mineralne 4.6.1. Witaminy rozpuszczalne w wodzie 4.6.2. Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach 4.6.3. Składniki mineralne 4.7. Inne związki 4.7.1. N-acetylocysteina (NAC) 4.7.2. S-adenozylometionina (SAMe) 4.7.3. Polifenole 4.7.4. Acetyl-L-karnityna (ALCAR) 4.7.5. Kwas alfa-liponowy (ALA) 4.7.6. Koenzym Q10 4.7.7. Kreatyna 4.7.8. Inozytol 4.7.9. Cholina 4.8. Podsumowanie Piśmiennictwo Rozdział 5. Dietoterapia 5.1. Wprowadzenie 5.2. Dieta zachodnia i jej konsekwencje zdrowotne 5.3. Dieta śródziemnomorska 5.4. Dieta MIND 5.5. Dieta bogatoresztkowa 5.6. Dieta z niskim indeksem glikemicznym 5.6.1. Choroby psychiczne a zaburzenia gospodarki węglowodanowej 5.6.2. Indeks glikemiczny a insulinooporność, cukrzyca i depresja 5.7. Dieta low FODMAP 5.7.1. Na czym polega dieta low FODMAP? 5.7.2. Dieta low FODMAP a zaburzenia afektywne i lękowe 5.7.3. Zagrożenia 5.8. Dieta bezglutenowa 5.9. Diety roślinne 5.10. Dieta ubogoenergetyczna 5.10.1. Otyłość a zaburzenia psychiczne 5.10.2. Jaka dieta? 5.10.3. Ogólne porady żywieniowe i behawioralne udzielane pacjentom z otyłością 5.10.4. Algorytm zindywidualizowanej dietoterapii otyłości u pacjentów z zaburzeniami nastroju 5.10.5. Prewencja otyłości Piśmiennictwo Rozdział 6. Dieta ketogeniczna 6.1. Ogólna charakterystyka i perspektywy diety ketogenicznej 6.2. Historia diety ketogenicznej 6.3. Modele diety ketogenicznej 6.3.1. Klasyczna dieta ketogeniczna 6.3.2. Dieta MCT 6.3.3. Zmodyfikowana dieta Atkinsa 6.3.4. Dieta ketogeniczna z niskim indeksem glikemicznym 6.3.5. Cykliczna dieta ketogeniczna i celowana dieta ketogeniczna 6.3.6. Wysokobiałkowa dieta ketogeniczna 6.3.7. Bardzo niskokaloryczna dieta ketogeniczna 6.3.8. Śródziemnomorska dieta ketogeniczna 6.4. Ketoza 6.4.1. Definicja 6.4.2. Ketoza żywieniowa 6.4.3. Ketoza powysiłkowa 6.4.4. Ketogeneza i ketoliza 6.4.5. Monitorowanie ketozy 6.5. Dieta ketogeniczna w różnych chorobach 6.6. Dieta ketogeniczna w psychiatrii 6.6.1. Depresja i zaburzenia lękowe 6.6.2. Choroba afektywna dwubiegunowa 6.6.3. Schizofrenia 6.6.4. Zaburzenia ze spektrum autyzmu 6.6.5. Zaburzenia odżywiania 6.7. Potencjalne mechanizmy działania 6.7.1. Zmiana metabolizmu energetycznego układu nerwowego 6.7.2. Biogeneza i bioenergetyka mitochondriów 6.7.3. Stres oksydacyjny 6.7.4. Neuroinflamacja 6.7.5. Kanały jonowe 6.7.6. Neurotransmisja GABA i glutaminianu 6.7.7. Receptory NMDA i AMPA 6.7.8. Neuroprotekcja 6.7.9. Neuroplastyczność, neurogeneza i neurotrofiny 6.7.10. Gęstość odżywcza 6.7.11. Modulacja mikrobioty jelitowej 6.7.12. Aktywność monoaminergiczna 6.7.13. Metabolizm kinureniny 6.7.14. Regulacja rytmów dobowych 6.7.15. Zmiany epigenetyczne 6.8. Leki przeciwpadaczkowe w psychiatrii i dieta ketogeniczna wspólne mechanizmy 6.9. Dieta ketogeniczna a funkcje poznawcze 6.10. Bezpieczeństwo i przeciwwskazania 6.11. Głosy ekspertów Piśmiennictwo Rozdział 7. Suplement 7.1. Wprowadzenie 7.2. Post 7.3. Chronobiologia i chronożywienie 7.4. Autofagia i mitofagia 7.5. Ekspozycja na światło niebieskie 7.6. Aktywność fizyczna 7.7. Dodatki do żywności a nastrój 7.8. Używki a nastrój 7.8.1. Alkohol 7.8.2. Narkotyki 7.8.3. Tytoń 7.9. Fitoterapia i suplementacja 7.9.1. Surowce zielarskie Piśmiennictwo Przypisy