Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych Bisztynek

"Książka niniejsza, choć w lej tytule figuruje wyraz "metodyka", nie aspiruje do roli opracowania, które miałoby kogokolwiek "nauczać" przedmiotu określonego mianem prawidłowego sądzenia. Próbowaliśmy jedynie zestawić swoiste kompendium zasad, które mogą się okazać przydatne przy pełnieniu służby przez sędziów orzekających w sprawach karnych. Ponieważ jednak omówienie wszystkich zagadnień istotnych w codziennej pracy sędziego było wręcz niemożliwe - ograniczyliśmy się do niektórych z nich (i stąd w tytule wyraz "elementy"), próbując za to omówić je dogłębniej. Obok metodyki, pojmowanej jako zbiór zasad postępowania, podjęliśmy próbę "zmieszczenia" w tym opracowaniu także, a może nawet przede wszystkim, wskazówek dotyczących tego, co w pracy sędziego najbardziej frapujące, ale zarazem i najtrudniejsze, to jest przebiegu procesu decyzyjnego oraz wskazówek kształtujących szeroko pojmowaną "osobowość sędziego", i to sędziego XXI wieku." Piotr Hofmański, Stanisław Zabłocki Wykaz skrótów 13 Wprowadzenie do I wydania 17 Wprowadzenie do II wydania 21 CZĘŚĆ PIERWSZA - OGÓLNA 23 1. Przygotowanie do sprawy 25 1.1. uwagi ogólne 25 1.2. zbadanie przez sędziego możliwości osobistego podejmowania czynności w sprawie 26 1.3. zbadanie właściwości sądu 26 1.4. niektóre aspekty kontroli warunków formalnych wniosków incydentalnych i skarg etapowych 27 1.5. kontrola warunków dopuszczalności postępowania. Badanie przesłanek procesowych 28 1.5.1. Przesłanki o charakterze materialnoprawnym 30 1.5.2. Śmierć oskarżonego 34 1.5.3. Przedawnienie 35 1.5.4. Rzecz osądzona i zawisłość sprawy 38 1.5.5. Brak podległości sprawcy orzecznictwu polskich sądów karnych 42 1.5.6. Brak skargi uprawnionego oskarżyciela 44 1.5.7. Brak wymaganego zezwolenia na ściganie lub wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej 45 1.5.8. Inne przesłanki procesowe 53 1.6. inne czynności podejmowane przed skierowaniem sprawy na rozprawę w sądzie pierwszej instancji 54 1.7. inne czynności podejmowane przed skierowaniem sprawy na rozprawę w sądzie drugiej instancji 60 1.8. metoda czytania akt sprawy 66 1.8.1. Metoda czytania akt z uwzględnieniem specyfiki przygotowania do orzekania w związku z głównym przedmiotem procesu w sądzie pierwszej instancji 68 1.8.2. Metoda czytania akt z uwzględnieniem specyfiki przygotowania do orzekania w związku z wniesioną apelacją 74 1.8.3. Metoda czytania akt z uwzględnieniem specyfiki przygotowania do orzekania w związku ze złożeniem wniosku incydentalnego albo zażalenia 77 2. Czynności procesowe 79 2.1. doręczenia 79 2.1.1. Zagadnienia ogólne 79 2.1.2. Metody doręczania 79 2.1.3. Skutki niedoręczenia lub doręczenia wadliwego 84 2.2. Terminy 86 2.2.1. Zagadnienia ogólne 86 2.2.2. Rodzaje terminów 86 2.2.3. Zachowanie terminu 87 2.2.4. Sposoby liczenia 90 2.2.5. Skutki niezachowania 93 2.2.6. Przywrócenie terminu 94 2.3. postępowanie z quasi-wnioskami składanymi na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. 96 2.3.1. Zagadnienia ogólne 96 2.3.2. Zasada oficjalności a zasada skargowości w działaniu sądu 97 2.3.3. Zakaz obchodzenia formalnych rygorów wniosku przez składanie quasi-wniosków na podstawie art. 9 § 2 k.p.k. 98 2.3.4. Sposoby reakcji organów sądu na quasi-wnioski stron 101 2.3.5. Sposób postępowania sądu w wypadku wadliwego skierowania przez prezesa quasi-wniosku na posiedzenie 105 2.4. udział stron w rozprawach i posiedzeniach sądu 106 2.4.1. Zagadnienia ogólne 106 2.4.2. Udział stron w rozprawach 107 2.4.2.1. Rozprawa główna 107 2.4.2.2. Rozprawa odwoławcza 111 2.4.3. Udział stron w posiedzeniach sądu 113 3. Jawność zewnętrzna procesu 119 3.1..Jawność rozprawy 120 3.1.1. Rozprawa niejawna 122 3.1.2. Wyłączenie jawności 125 3.1.2.1. Zakłócenie spokoju publicznego 125 3.1.2.2. Obraza dobrych obyczajów 125 3.1.2.3. Ujawnienie okoliczności, które ze względu na ważny interes państwa powinny być zachowane w tajemnicy 126 3.1.2.4. Naruszenie ważnego interesu prywatnego 126 3.1.2.5. Wniosek osoby, która złożyła wniosek o ściganie 127 3.1.2.6. Nieletniość oskarżonego lub wiek świadka 128 3.1.2.7. Złożenie wniosku o wyłączenie jawności rozprawy 129 3.1.2.8. Narażenie świadka. (lub osoby najbliższej) na hańbę 129 3.1.2.9. Przesłuchanie świadka koronnego 130 3.2..Jawność posiedzeń sądowych 132 3.2.1. Posiedzenia niejawne 133 3.2.2. Wyłączenie jawności posiedzenia 134 3.3. mężowie zaufania 134 3.4..Jawność ogłoszenia wyroku 136 3.5. udział środków społecznego przekazu w procesie karnym 137 4. Proces decyzyjny 141 4.1. ustalanie faktów sprawy 142 4.1.1. Dowodzenie - podstawy 142 4.1.2. Dopuszczalność dowodów i zakazy dowodowe 147 4.1.2.1. Bezwzględne zakazy dowodzenia tezy 149 4.1.2.2. Względny zakaz dowodzenia okoliczności tajnych i ściśle tajnych 154 4.1.2.3. Bezwzględne zakazy korzystania ze źródła i środka dowodowego 158 4.1.2.4. Względne zakazy korzystania ze źródła i środka dowodowego 167 4.1.2.5. Zakaz stosowania określonych metod dowodzenia 173 4.1.3. Dowodzenie z urzędu i postępowanie z wnioskami dowodowymi 178 4.1.4. Poszczególne dowody 183 4.1.4.1. Dowód z wyjaśnień oskarżonego 184 4.1.4.2. Dowód z zeznań świadka 189 4.1.4.3. Dowód z zeznań świadka anonimowego 199 4.1.4.4. Konfrontacja i okazanie 201 4.1.4.5. Dowód z ekspertyzy biegłego (biegłych) 203 4.1.4.6. Eksperyment procesowy 215 4.1.4.7. Dowód z dokumentu 216 4.1.4.8. Dowody rzeczowe 217 4.1.5. Ocena dowodów i dokonanie ustaleń faktycznych 218 4.1.5.1. Ustalenie przedmiotu oceny 219 4.1.5.2. Ocena 225 4.1.5.3. Ustalenie faktów sprawy 226 4.2. wykładnia prawa 227 4.2.1. Cel wykładni w procesie decyzyjnym 227 4.2.2. Wykładnia dokonywana przez inne podmioty i jej wpływ na proces decyzyjny 228 4.2.2.1. Wykładnia autentyczna 228 4.2.2.2. Wykładnia legalna 229 4.2.2.3. Wykładnia operatywna 230 4.2.2.4. Wykładnia doktrynalna 231 4.2.3. Wykładnia dokonywana przez sąd podejmujący konkretną decyzję 231 4.2.3.1. Wykładnia językowa 231 4.2.3.2. Wykładnia systemowa 233 4.2.3.3. Wykładnia funkcjonalna i celowościowa 236 4.2.3.4. Wykładnia logiczna - wnioskowania prawnicze 237 4.3. reguły kolizyjne - istotne dla podjęcia decyzji, który przepis poddajemy wykładni 240 4.3.1. Reguły chronologiczne 240 4.3.2. Reguły hierarchiczne 242 4.3.3. Reguły merytoryczne 242 4.4. czy istnieją w ogóle przepisy niewymagające wykładni 244 4.5. dyrektywy preferencji - pierwszeństwo wykładni językowej i warunki do odstąpienia od jej rezultatów 244 4.6. subsumcja czynu zarzucanego 246 5. Uzasadnianie rozstrzygnięć przez sąd i jego organy 248 5.1..Jakie rozstrzygnięcia wymagają uzasadnienia 249 5.1.1. Bezwzględny obowiązek ustnego uzasadnienia każdego rozstrzygnięcia ogłoszonego publicznie 249 5.1.2. Wypadki obligatoryjnego uzasadniania na piśmie wyroków, postanowień i zarządzeń 251 5.2. specyfika rozstrzygnięcia organu pierwszoinstancyjnego w porównaniu z rozstrzygnięciem organu odwoławczego z punktu widzenia treści i formy uzasadnienia 254 5.3. specyfika podania tzw. ustnych motywów rozstrzygnięcia w porównaniu z jego uzasadnieniem na piśmie 254 5.4. Treść i forma uzasadnień pisemnych postanowień i zarządzeń, ze szczególnym uwzględnieniem treści postanowień o charakterze dowodowym oraz postanowień w przedmiocie stosowania środków zapobiegawczych 257 5.5. uzasadnianie wyroków 271 5.5.1. Ustne uzasadnienie wyroku 271 5.5.2. Pisemne uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji 275 5.5.2.1. Język uzasadnienia wyroku sporządzonego na piśmie 277 5.5.2.2. Plan wewnętrzny uzasadnienia - dostosowany do rodzaju rozstrzygnięcia 279 5.5.2.3. Dokładne ustalenie podstawy faktycznej 282 5.5.2.4. Opis i ocena dowodów, zarówno przyjętych za podstawę ustaleń, jak i przeciwnych 288 5.5.2.5.